matchpoint

Οκτώβριος 16, 2006

Περι επιθετικοτητας

Filed under: Evolutionary biology — Takis Michas @ 11:41 πμ

ID: 1336908
Εντυπο: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
Ημ/νία: 23/01/2006
Σελ.: 62
Κατηγορία: Πλανήτης ΓΗ

Του ΤΑΚΗ ΜΙΧΑ

Στο όχι ιδιαίτερα μακρινό παρελθόν η Ευρώπη ήταν το θέατρο αιματηρών μαχών. Σήμερα στον ίδιο χώρο επικρατεί ζηλευτή ειρήνη. Μέχρι πρόσφατα η Γερμανία και η Ιαπωνία εθεωρούντο ιδιαίτερα επιθετικά κράτη. Σήμερα δύσκολα θα βρει κανείς πιο ειρηνικές χώρες. Τον Μεσαίωνα οι ορδές των Βίκινγκς έσπερναν τον τρόμο στην Ευρώπη. Σήμερα οι σκανδιναβικές χώρες συμμετέχουν κυρίως σε ειρηνευτικές επιχειρήσεις. Ολες αυτές οι μεταβολές φαίνεται να ενισχύουν την άποψη ότι η επιθετικότητα και ο πόλεμος δεν αποτελούν μια σταθερή συμπεριφορά των κοινωνιών, αλλά ότι αντιθέτως υπόκεινται στην επίδραση εξωτερικών παραγόντων.

Η άποψη αυτή ενισχύεται από πρόσφατες έρευνες στο βασίλειο των ζώων, όπως αυτή του καθηγητή Νευρολογίας του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ Robert Sapolsky που δημοσιεύονται στο «Foreign Affairs» (Ιανουάριος / Φεβρουάριος 2006).

Ο Sapolsky μελέτησε δύο ομάδες μπαμπουίνων στην Κένυα: Την «ομάδα του δάσους» που ζούσε στον εθνικό κήπο της χώρας και τη γειτονική «ομάδα των σκουπιδιών» που τρεφόταν από τα αποφάγια ενός ξενοδοχείου που είχε χτιστεί στην περιοχή. Κάθε πρωί τα μισά αρσενικά της πρώτης ομάδας εισέβαλλαν στην περιοχή της δεύτερης για να κλέψουν αποφάγια και να πολεμήσουν τα αρσενικά της δεύτερης ομάδας. Οι εισβολείς είχαν δύο κυρίως χαρακτηριστικά: ήταν ιδιαίτερα επιθετικοί (χαρακτηριστικό που ήταν αναγκαίο προκειμένου να πάρουν το φαγητό από τους άλλους μπαμπουίνους) και δεν τους ενδιέφερε ιδιαίτερα να είναι κοινωνικοί (οι επιθέσεις λάμβαναν χώρα το πρωί, όταν συνήθως οι μπαμπουίνοι καλλωπίζονται). Αξίζει να σημειωθεί ότι οι μπαμπουίνοι ζουν σε ιδιαίτερα βίαιες και ιεραρχικές κοινωνίες και τα περισσότερα αρσενικά πεθαίνουν από βίαιο θάνατο.

Κατά τη διάρκεια της έρευνας ξέσπασε μια επιδημία φυματίωσης από τα δηλητηριασμένα αποφάγια του ξενοδοχείου μεταξύ των μπαμπουίνων, που είχε αποτέλεσμα να πεθάνουν πολλά μέλη της «ομάδας των σκουπιδιών» και όλα τα αρσενικά της «ομάδας του δάσους» που έκαναν επιδρομές στη γειτονική περιοχή για να φάνε αποφάγια. Το αποτέλεσμα ήταν ότι τα αρσενικά που έμειναν στην «ομάδα του δάσους» ήταν λιγότερο επιθετικά και περισσότερο κοινωνικά, γεγονός που σε λίγο καιρό άρχισε να αποτυπώνεται και στην κοινωνική συμπεριφορά ολόκληρης της ομάδας.

Οι θηλυκοί μπαμπουίνοι περνάνε τη ζωή τους στην ομάδα στην οποία γεννήθηκαν, ενώ οι αρσενικοί την εγκαταλείπουν μόλις περάσουν την εφηβεία. Αυτό σημαίνει ότι όλοι οι ενήλικες αρσενικοί μπαμπουίνοι μιας ομάδας έχουν γεννηθεί αλλού και έχουν μεταναστεύσει στην ομάδα στην οποία διαβιούν. Οταν δέκα χρόνια μετά την επιδημία της φυματίωσης οι επιστήμονες μελέτησαν την «ομάδα του δάσους» ανακάλυψαν ένα πολύ ενδιαφέρον φαινόμενο. Ολοι οι αρχικοί αρσενικοί μπαμπουίνοι είχαν πεθάνει ενώ οι νέοι μπαμπουίνοι που είχαν μεταναστεύσει στην ομάδα είχαν υιοθετήσει τις φιλειρηνικές τάσεις που είχαν επικρατήσει! Είχαν με άλλα λόγια και αυτοί «αλλάξει τη φύση τους» και δεν επεδείκνυαν καθόλου την επιθετικότητα που χαρακτηρίζει τους μπαμπουίνους. Αντιθέτως επεδείκνυαν υψηλό βαθμό κοινωνικότητας περνώντας τις ώρες τους όχι μόνο καλλωπίζοντας τους εαυτούς τους αλλά και τους άλλους συντρόφους τους -γεγονός πρωτάκουστο για έναν μπαμπουίνο! Με άλλα λόγια, η «ομάδα του δάσους» δεν θύμιζε καθόλου μια κοινωνία μπαμπουίνων. Οπως η Γερμανία και η Ιαπωνία έτσι και η «ομάδα του δάσους» είχε μεταβληθεί από ένα επιθετικό σύνολο σε ένα σύνολο ειρηνιστών!

Αυτές οι αλλαγές στη συμπεριφορά σχετίζονται σύμφωνα με τον Sapolsky με τη διαδικασία κοινωνικοποίησης των νέων μελών και ιδιαίτερα το σημαντικό ρόλο που παίζουν τα θηλυκά. Σε μια τυπική ομάδα μπαμπουίνων η αποδοχή νέων μελών παίρνει χρόνο και στην αρχή τα νέα αρσενικά γίνονται ο στόχος επιθέσεων από τους άλλους. Ομως στην περίπτωση της «ομάδας του δάσους» τα θηλυκά επεφύλαξαν πολύ θετική υποδοχή στα νέα αρσενικά. Ετσι π.χ., τους προσέφεραν σεξ μόλις έπειτα από 18 ημέρες (ενώ σε τυπικές κοινωνίες μπαμπουίνων χρειάζεται 63 ημέρες) και άρχισαν να τους περιποιούνται μόλις 20 ημέρες μετά την άφιξή τους (το κανονικό διάστημα είναι 78 ημέρες). Αυτό είχε αποτέλεσμα, παρατηρεί ο Sapolsky, ότι «τα νεοαφιχθέντα αρσενικά όταν βλέπουν πόσο καλά τους συμπεριφέρονται ηρεμούν και σταδιακά υιοθετούν τη συμπεριφορά του κοινωνικού περίγυρου της ομάδας».

Φυσικά για να εξαγάγει κανείς τελικά συμπεράσματα χρειάζονται μελέτες πολλών δεκαετιών. Πάντως, αν και οι μπαμπουίνοι μπορούν να αλλάξουν τη δομή συμπεριφοράς των κοινωνιών τους, τότε μπορούμε να ευελπιστούμε και για την εξέλιξη των ανθρώπινων κοινωνιών.


Πηγή: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
Στήλη: ΠΛΑΝΗΤΗΣ-ΓΗ

Διάφορα: ΙΔΕΕΣ – ΓΕΓΟΝΟΤΑ – ΠΡΟΣΩΠΑ

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: