matchpoint

Οκτώβριος 24, 2006

Ο εργαζόμενος στον καπιταλισμό

Filed under: Politics and Economics — Takis Michas @ 8:10 πμ

ID: 1408972
Εντυπο: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
Ημ/νία: 23/10/2006
Σελ.: 69
Κατηγορία: Πλανήτης ΓΗ

Του ΤΑΚΗ ΜΙΧΑ

«Η Ευρωπαϊκη Ενωση δημιουργήθηκε άραγε για να πνίξει τον δυναμισμό;»

Εντμουντ Φελπς,

Νόμπελ Οικονομικών 2006

Από τον Προυντόν μέχρι τον Οουεν και από τον Μαρξ μέχρι τον Τσόμσκι, η δημιουργικότητα της εργασίας βρισκόταν πάντοτε στο επίκεντρο της πολιτικής τους φιλοσοφίας. Ολοι οι προαναφερθέντες εκφραστές της σοσιαλιστικής σκέψης θεωρούν ότι η εργασία στον καπιταλισμό είναι απάνθρωπη, κυρίως διότι στερεί από τον εργαζόμενο κάθε δυνατότητα να ασκήσει τη δημιουργικότητά του.

Την άποψη αυτή απορρίπτει ο φετινός κάτοχος του βραβείου Νόμπελ Οικονομικών Εντμουντ Φελπς. Σε μακροσκελές άρθρο στη «Wall Street Journal» (10 Οκτωβρίου 2006) ο νομπελίστας καθηγητής υποστηρίζει ακριβώς το αντίθετο. Οτι μόνο κάτω από συνθήκες καθαρού καπιταλισμού (όπως π.χ. στις ΗΠΑ) μπορεί να ανθήσει η δημιουργικότητα του εργαζόμενου. Αντίθετα οικονομικά συστήματα, όπως το ευρωπαϊκό, δεν επιτρέπουν την ανάπτυξη της δημιουργικότητας του εργαζόμενου. Αυτό έχει αποτέλεσμα, μεταξύ άλλων, ότι, όπως δείχνουν διάφορες σφυγμομετρήσεις, οι εργαζόμενοι στις ΗΠΑ είναι πιο ευχαριστημένοι από τη δουλειά τους, σε σχέση με τους εργαζόμενους στην Ευρώπη.

Σύμφωνα με τον Φελπς, η ικανοποίηση, την οποία αισθάνεται ο εργαζόμενος από τη δουλειά του, είναι σε μεγάλο βαθμό απόρροια του δυναμισμού του οικονομικού συστήματος στο οποίο ανήκει. Οσο πιο δυναμικό είναι το οικονομικό σύστημα τόσο μεγαλύτερη ικανοποίηση αισθάνεται ο εργαζόμενος από την εργασία του.

Οπως γράφει:

«Η εισαγωγή ενός υψηλού επιπέδου δυναμισμού, προκειμένου να πυροδοτηθεί η οικονομία από τις νέες ιδέες των επιχειρηματιών, συμβάλλει στον μετασχηματισμό του εργασιακού χώρου – τόσο στις επιχειρήσεις που αναπτύσσουν καινοτομίες όσο και στις επιχειρήσεις που εφαρμόζουν καινοτομίες. Οι προκλήσεις που παρουσιάζονται στην εφαρμογή μιας νέας ιδέας και στην αποδοχή της από την αγορά παρέχουν στους εργαζόμενους υψηλά επίπεδα πνευματικής ενεργοποίησης, επίλυσης προβλημάτων, συμμετοχής απασχολούμενων και κατά συνέπεια προσωπικής ανάπτυξης».

Αν λοιπόν ο δυναμισμός της οικονομίας είναι άμεσα συνδεδεμένος με την πνευματική ενεργοποίηση του εργαζόμενου και τη συμμετοχή του στη διαδικασία της παραγωγής, τότε το ερώτημα το οποίο τίθεται είναι ποιο είναι το οικονομικό σύστημα το οποίο παράγει αυτό τον δυναμισμό.

Σύμφωνα με τον Φελπς, υπάρχουν δυο οικονομικά συστήματα σήμερα. Το ένα είναι ο καπιταλισμός, τον οποίο βρίσκουμε κυρίως στις ΗΠΑ. Το άλλο είναι η λεγόμενη «κοινωνική οικονομία της αγοράς», το οποίο βρίσκουμε στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

Ο (αμερικανικός) καπιταλισμός είναι ένα σύστημα ατομικής ιδιοκτησίας, το οποίο είναι ανοικτό στην εφαρμογή νέων εμπορικών ιδεών και χαρακτηρίζεται από έναν πλουραλισμό απόψεων μεταξύ των χρηματοδοτών που επιλέγουν τις προς καλλιέργειαν ιδέες, παρέχοντας το κεφάλαιο και τα κίνητρα που απαιτούνται για την ανάπτυξή τους.

Στον αντίποδα βρίσκεται το ευρωπαϊκό μοντέλο. Παρ’ όλο που και αυτό βασίζεται στην ατομική ιδοκτησία, έχει εντούτοις υποστεί σοβαρές αλλοιώσεις από την εισαγωγή θεσμών που στοχεύουν να προστατεύουν τους «κοινωνικούς εταίρους» – θεσμοί όπως οι ενώσεις εργοδοτών, τα εργατικά συνδικάτα και τράπεζες-μονοπώλια. Το σύστημα αποθαρρύνει αλλαγές, όπως την εισαγωγή στην αγορά νέων επιχειρήσεων και η λειτουργία του εξαρτάται από τις κατεστημένες επιχειρήσεις, σε συνεργασία με τις τοπικές τράπεζες.

Η μεγάλη διαφορά μεταξύ των δύο αυτών συστημάτων είναι ο δυναμισμός τους – δηλαδή η γονιμότητα του συστήματος όσον αφορά την παραγωγή καινοτόμων ιδεών. Σύμφωνα με τον Φελπς, το καπιταλιστικό σύστημα των ΗΠΑ διευκολύνει και παράγει δυναμισμό, ενώ το ευρωπαϊκό σύστημα της «κοινωνικής οικονομίας της αγοράς» τον πνίγει.

Το πρώτο επιχείρημα του Φελπς είναι ότι ο καπιταλισμός εκμεταλλεύεται με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο τη γνώση που βρίσκεται διάσπαρτη σε όλο το κοινωνικό σώμα – από τη θεωρητική γνώση του πυρηνικού επιστήμονα, μέχρι την εξίσου σημαντική πρακτική γνώση του τελευταίου εργαζόμενου. Σε αντίθεση με το ευρωπαϊκό σύστημα, όπου η εκμετάλλευση των νέων ιδεών προϋποθέτει την έγκρισή τους από ένα δυσκίνητο τραπεζικό σύστημα και ειδήμονες, στο αμερικανικό σύστημα υπάρχει πάντοτε η δυνατότητα χρηματοδότησης και της πιο τρελής ιδέας.

Το δεύτερο επιχείρημα του Φελπς είναι ότι στον καπιταλισμό ο επιχειρηματίας δεν χρειάζεται την αποδοχή του κράτους ή των «κοινωνικών εταίρων» για την υλοποίηση μιας ιδέας ή ενός σχεδίου. Ούτε αργότερα είναι υπόλογος σε αυτούς αν το σχέδιο αποτύχει. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να αναληφθούν επιχειρηματικές πρωτοβουλίες, τις οποίες το κράτος ή οι κοινωνικοί εταίροι δεν μπορούν να κατανοήσουν και συνεπώς να εγκρίνουν.

Τέλος, ο πλουραλισμός της γνώσης και της εμπειρίας, την οποία οι μάνατζερς και οι καταναλωτές χρησιμοποιούν στις αποφάσεις τους σχετικά με το ποιες καινοτομίες θα πρέπει να δοκιμαστούν, παίζει καθοριστικό ρόλο στην προώθηση των πλέον υποσχόμενων καινοτομιών.

«Ενώ το ευρωπαϊκο σύστημα», γράφει ο Φελπς «συγκεντρώνει ειδήμονες για να εγκρίνουν το πρότυπο του προϊόντος προτού κυκλοφορήσει μια παραλλαγή του στην αγορά, ο καπιταλισμός δίνει πλήρη πρόσβαση στην αγορά σε όλες τις παραλλαγές του προϊόντος».

*(www.tmichas.wordpress.com)


Λεζάντες: Εντμουντ Φελπς ο φετινός κάτοχος του Νόμπελ Οικονομίας
Πηγή: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
Στήλη: ΠΛΑΝΗΤΗΣ-ΓΗ

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: