matchpoint

Ιανουαρίου 9, 2007

Πετάει και ο Τζένγκις Χαν;

Filed under: Politics and Economics — Takis Michas @ 6:42 μμ

ID: 1427687
Εντυπο: ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ-ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
Ημ/νία: 07/01/2007
Σελ.: 018
Κατηγορία: πολιτική

Πετάει και ο Τζένγκις Χαν;

Του ΤΑΚΗ ΜΙΧΑ

Κουΐζ: Πρόσφατα, μια μικρή χώρα έδωσε το όνομα γνωστού στρατηλάτη και ξακουστού αυτοκράτορα στο αεροδρόμιό της. Ενα γειτονικό κράτος, μεγαλύτερο και ισχυρότερο, που θεωρεί ότι ο στρατηλάτης αυτός αποτελεί μέρος της δικής του ιστορίας και εθνικής κληρονομιάς, αντέδρασε αμέσως κάνοντας λόγο για «σοβαρή πρόκληση».

Ποιες είναι οι δύο χώρες και ποιος ο διεκδικούμενος στρατηλάτης;

Οσοι στοιχηματίσατε ότι πρόκειται για την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, την Ελλάδα και τον Μέγα Αλέξανδρο… χάσατε! Είναι η Μογγολία, η Κίνα και ο Τζένγκις Χαν! Η πρόσφατη απόφαση της Μογγολίας να μετονομάσει το αεροδρόμιο της πρωτεύουσας, Ουλάν Μπατόρ, «Τζένγκις Χαν» προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση του Πεκίνου, που θεώρησε την ενέργεια αυτή ιστορική κλοπή εις βάρος της Κίνας.

Η ιστορία του περίφημου μογγόλου στρατηγού έρχεται από την Ανατολή για να μας διδάξει ότι ορισμένα προβλήματα -όσο ιδιαίτερα κι αν είναι- δεν παρουσιάζονται μόνο σε ένα σημείο του πλανήτη. Φέρνει, όμως, και ένα άλλο μήνυμα: την αμφισβήτηση του «δόγματος» της διπλωματίας ότι η περίφημη «οικονομική διείσδυση» ενός κράτους στους γείτονες οδηγεί σταδιακά και στην άμβλυνση του εθνικισμού στις δύο πλευρές των συνόρων…

*Οπως στην περιοχή μας υπάρχει πολυετής διαμάχη για το όνομα της Μακεδονίας, έτσι και στην ανατολική Ασία υπάρχουν δύο Μογγολίες:

*Η Εσωτερική Μογγολία είναι επαρχία της Κίνας, όπου ζουν περίπου 4 εκατομμύρια Μογγόλοι και ένας πολύ μεγαλύτερος αριθμός Χαν Κινέζων.

*Από την άλλη πλευρά, βρίσκεται η Δημοκρατία της Μογγολίας, που μέχρι πριν από περίπου 200 χρόνια εδιοικείτο από την Κίνα. Το 1921 απέκτησε την ανεξαρτησία της και στη συνέχεια πέρασε στον έλεγχο της ΕΣΣΔ.

*Οσο υπήρχε η Σοβιετική Ενωση το φαινόμενο του εθνικισμού βρισκόταν σε υπολανθάνουσα κατάσταση στην Μογγολία. Ομως μετά τη σοβιετική κατάρρευση, το ρεύμα αυτό ξύπνησε και βρήκε το κατ’ εξοχήν σύμβολό του στον στρατηλάτη και αυτοκράτορα Τζένγκις Χαν -όπως ακριβώς τα Σκόπια θέλουν να μετατρέψουν σε δικό τους σύμβολο τον Αλέξανδρο. (Σ.σ.: οι δύο περιπτώσεις, βέβαια, έχουν μία κρίσιμη διαφορά: Κινέζοι και Μογγόλοι ζουν στην ίδια περιοχή χιλιάδες χρόνια, ενώ οι Σλάβοι ήρθαν στα Βαλκάνια τον 7ο αιώνα μ.Χ. πολύ αργότερα από τα χρόνια του Αλέξανδρου).

Η χρονιά του αυτοκράτορα

*Φέτος, η φτωχή ασιατική χώρα δαπάνησε εκατομμύρια δολάρια για τον εορτασμό των 800 ετών από τότε που ο Τζένγκις ένωσε τις φυλές των Μογγόλων και ίδρυσε τη μεγαλύτερη αυτοκρατορία που γνώρισε ο κόσμος, η οποία κατά το 13ο αιώνα απλωνόταν από το Πεκίνο μέχρι τη Βαλκανική.

*Δεν είναι τυχαίο ότι την περίοδο της ΕΣΣΔ κάθε αναφορά στον Τζένγκις ήταν ταμπού, όχι μόνο γιατί ταυτιζόταν με εθνιστικούς κύκλους αλλά και διότι θύμιζε στους Ρώσους την ταπεινωτική περίοδο που ζούσαν υπό τον ζυγό των Μογγόλων.

Ομως σήμερα στη Μογγολία λατρεύουν τον Τζένγκις και η φωτογραφία του βρίσκεται παντού -από τα μπουκάλια της βότκας μέχρι τα γραμματόσημα και τα σπίρτα.

*Τον Τζένγκις Χαν, ωστόσο, διεκδικεί και η Κίνα! Και εδώ υπάρχει λατρεία του, και μάλιστα στην Εσωτερική Μογγολία οι Κινέζοι έχουν κατασκευάσει ένα μεγάλο θεματικό πάρκο αφιερωμένο σ’ αυτόν. Παρά το γεγονός ότι ο Τζένγκις Χαν υπέταξε διά της βίας την Κίνα (όπως ακριβώς και ο Αλέξανδρος τη νότια Ελλάδα), οι Κινέζοι τον θεωρούν δικό τους.

Οι Μογγόλοι της Κίνας, άλλωστε, αποτελούν μία από τις 56 επίσημα αναγνωρισμένες εθνοτικές ομάδες, γεγονός που, θεωρητικά, τους κάνει -μαζί με τον Τζένγκις Χαν- Κινέζους.

*Αυτή τη στιγμή τόσο η Μογγολία όσο και η Κίνα έχουν αποδυθεί σε έναν αγώνα δρόμου στην αρχαιότητα για το ποια θα βρει πρώτη στην επικράτειά της τον τάφο του μεγάλου στρατηλάτη. Σας θυμίζει αυτό κάτι από τους τάφους της Βεργίνας;

Και, φυσικά, η εικόνα που επικρατεί για τον Τζένγκις στις δύο χώρες (όπως αντίστοιχα στην περιοχή μας για τον Αλέξανδρο…) είναι αγιογραφική. Ετσι π.χ. Πεκίνο και Ουλάν Μπατόρ υποβαθμίζουν το αίμα που έρρευσε άφθονο στις κατακτήσεις του Τζένγκις: Οι Μογγόλοι υπογραμμίζουν τον ρόλο του ως ειρηνευτή που προώθησε το εμπόριο, την τεχνολογία και τη διακίνηση των ιδεών, ενώ οι Κινέζοι δίνουν μια πιο «αντι-ιμπεριαλιστική» διάσταση, τονίζοντας ότι ο Τζένγκις ήταν ο «μόνος Κινέζος που νίκησε τους Ευρωπαίους»…

*Η Κίνα βλέπει με ανησυχία την αναβίωση της λατρείας του Τζένγκις στη Μογγολία, διότι την θεωρεί έκφραση της ιδεολογίας του «Παμμογγολισμού» ο οποίος στοχεύει τελικά στη δημιουργία μιας «Μεγάλης Μογγολίας» όπου θα περιλαμβάνεται και τμήμα της Κίνας. Από την πλευρά της η Μογγολία θεωρεί την κινεζική ιδιοποίηση του Τζένγκις ως ιμπεριαλιστική πράξη, ένα προοίμιο για τη μελλοντική προσάρτησή της από την Κίνα.

*Ομως αυτό που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα εδώ τεκταινόμενα είναι η αδυναμία των οικονομικών σχέσεων να επηρεάσουν την ανάπτυξη του εθνικισμού: Η Κίνα είναι σήμερα ο μεγαλύτερος επενδυτής στην Μογγολία και ο μεγαλύτερος αγοραστής των προϊόντων της, όπως ακριβώς η Ελλάδα, η οποία σήμερα είναι η χώρα με την πιο έντονη οικονομική παρουσία στην ΠΓΔΜ .

Η οικονομική εισβολή

Στην περίπτωση της Μογγολίας, ωστόσο, οι στενότερες οικονομικές σχέσεις με την Κίνα δεν λειτούργησαν, όπως ίσως θα ανέμενε κανείς, ως ανάχωμα στον αντικινεζικό εθνικισμό.

Σύμφωνα με την ανάλυση του «Economist», είχαν ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα: η αναβίωση των αντικινεζικών αισθημάτων στη Μογγολία, οφείλεται κυρίως στον φόβο των Μογγόλων ότι θα απορροφηθούν οικονομικά από την πανίσχυρη γείτονα.

*Δεν είναι, λοιπόν, απίθανο και η αναβίωση της λατρείας του Μεγάλου Αλεξάνδρου στη γειτονική χώρα να οφείλεται ακριβώς στον ίδιο φόβο. Κάτι που σημαίνει ότι η άποψη πως η οικονομική διείσδυση οδηγεί σε άμβλυνση των αντιθέσεων, στην οποία βασίστηκε η εξωτερική πολιτική της Ελλάδας τα τελευταία χρόνια, ίσως αποδειχθεί τελείως εξωπραγματική.

*Πρώτος «διδάξας» τη θέση αυτή ήταν, στις αρχές του ’90, ο Κ. Μητσοτάκης. Η ιστορία, όμως, εξακολουθεί να διδάσκει. Και να αμφισβητεί…



Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: