matchpoint

Μαΐου 16, 2007

Είμαστε γεννημένοι κομμουνιστές;

Filed under: Evolutionary biology — Takis Michas @ 9:42 πμ

Πλανήτης ΓΗ

 

Του ΤΑΚΗ ΜΙΧΑ

Η Πρωτομαγιά δεν είναι μόνο γιορτή των λουλουδιών. Είναι αναμφίβολα και το μεγαλύτερο πανηγύρι της Αναδιανομής. Την ημέρα εκείνη μετέχουμε σε διαδηλώσεις κραδαίνοντας την κόκκινη σημαία, θυμόμαστε τους εργατικούς αγώνες, τιμούμε τους ήρωες του σοσιαλιστικού κινήματος. Με άλλα λόγια η Πρωτομαγιά είναι μια ημέρα-σύμβολο που μας δίνει τη δυνατότητα να εκφράσουμε την αντίθεσή μας στην ισχύουσα άνιση οικονομική κατανομή και να προβάλλουμε το όραμα της οικονομικής ισότητας. Είναι αναμφίβολα ενδιαφέρον ότι παρά το γεγονός ότι οι κοινωνίες μας -όπως και οι προγενέστερες-χαρακτηρίζονται από οικονομική ανισότητα εν τούτοις, μέσω συμβολικών εκδηλώσεων όπως της Πρωτομαγιάς ή λαϊκών μύθων, όπως του Ρομπέν των Δασών, διατηρούμε ζωντανό το όραμα μιας κοινωνίας όπου δεν θα υπάρχουν σημαντικές διαφορες στην κατανομή των οικονομικών πόρων.

Στον συντηρητικό χώρο αυτά τα αισθήματα συνήθως αποδίδονται στον ανθρώπινο «φθόνο» και καταδικάζονται. Ομως διάφορες έρευνες που έχουν γίνει δείχνουν ότι το πάθος για ισότητα στην κατανομή του πλούτου είναι πολύ ισχυρότερο από ό,τι φανταζόμαστε. Πολλές φορές μάλιστα προτιμούμε να ζημιωθούμε, προσπαθώντας να μειώσουμε τους πόρους κάποιου άλλου παρά να προσπαθήσουμε να βελτιώσουμε τη δική μας οικονομική κατάσταση.

Μια πρόσφατη έρευνα δυο πολιτικών επιστημόνων του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας έδειξε ότι όλοι μας κρύβουμε μέσα μας έναν Ρομπέν των Δασών.

Στο πείραμα συμμετείχαν 120 φοιτητές που μοιράστηκαν σε τέσσερις ομάδες, κάθε μία από τις οποίες είχε έναν ανώνυμο ηγέτη. Στην αρχή του κάθε γύρου κάθε παίκτης έπαιρνε ένα διαφορετικό ποσόν χρημάτων. Κάθε παίκτης είχε τη δυνατότητα να δώσει σε έναν άλλο ένα «θετικό» ή ένα «αρνητικό» κουπόνι. Κάθε κουπόνι στοίχιζε μια χρηματική μονάδα. Οταν κάποιος έδινε ένα αρνητικό κουπόνι μείωνε τα κέρδη του αποδέκτη κατά 3 χρηματικές μονάδες, ενώ αν του έδινε ένα θετικό κουπόνι αύξανε τα κέρδη του αποδέκτη κατά 3 χρηματικές μονάδες. Αν, λοιπόν, λάβουμε υπ’ όψιν μας ότι η επιλογή τού κάθε παίκτη είτε να αυξήσει είτε να μειώσει τα εισοδήματα των άλλων έχει κόστος και δεν του παρέχει κανένα όφελος, τότε από ορθολογική σκοπιά κανένας παίκτης δεν έχει το κίνητρο να συμμετέχει σε αυτές τις συναλλαγές. Ομως τα αποτελέσματα ήταν αντίθετα με τα αναμενόμενα.

Οπως αναφέρουν οι επιστήμονες στο περιοδικό «Nature»: «Τα άτομα που είχαν περισσότερα χρήματα από τους άλλους τιμωρούνταν βαρύτατα. Αντίθετα οι παίκτες που κέρδιζαν λιγότερα από τα άλλα μέλη της ομάδας λάμβαναν σημαντικά δώρα». Οι παίκτες που είχαν δέκα χρηματικές μονάδες πάνω από το μέσο όρο δέχονταν από τους υπολοίπους κατά μέσον όρο 9 αρνητικά κουπόνια, ενώ αντίθετα αυτοί που είχαν 10 χρηματικές μονάδες κάτω από το μέσο όριο δέχτηκαν μόνο 1,6 αρνητικά κουπόνια. Αντίστροφα εκείνοι που είχαν δέκα χρηματικές μονάδες κάτω του μέσου όρου δέχθηκαν κατά μέσον όρο 11 θετικά κουπόνια, ενώ αυτοί που είχαν δέκα χρηματικές μονάδες άνω του μέσου όρου έλαβαν μόνο 4 θετικά κουπόνια. Συνοψίζοντας, το παίγνιο έδειξε ότι οι «φτωχοί» δαπανούσαν τους πόρους τους για να μειώσουν τα εισοδήματα των «πλουσίων», ενώ αντίστροφα οι «πλούσιοι» μείωναν τα εισοδήματά τους προκειμένου να μεταφέρουν πόρους στους «φτωχούς».

Το πείραμα αυτό επιβεβαίωσε για μια ακόμη φορά ότι η αντίληψη για την «αδικία της ανισότητας» είναι πανίσχυρη ακόμα και στις πλούσιες κοινωνίες όπου αυξάνονται τα εισοδήματα όλων των ομάδων. Αυτό το ένστικτο για ισότητα οδηγεί σε συνεχείς πιέσεις για αναδιανομή τόσο στο μικροεπίπεδο των διαπροσωπικών σχέσεων όσο και στο μακροεπίπεδο των πολιτικών κινημάτων, συνδικαλιστικών αγώνων κ.λπ. Ομως από πού προέρχεται αυτή η έμφυτη ροπή για οικονομικό εξισωτισμό;

Σύμφωνα με μια άποψη, αυτή η τάση θα πρέπει να αναζητηθεί -όπως όλως άλλωστε όλες οι πτυχές της ανθρώπινης συμπεριφοράς- στην εξελικτική ιστορία του ανθρώπου. Συγκεκριμένα θα πρέπει να αναζητηθεί στις συνθήκες που επικρατούσαν στις «αρχαϊκές» κοινωνίες των ανθρώπων. Αυτές οι συνθήκες παρέμειναν αμετάβλητες για τα περίπου δύο εκατομμύρια έτη της εξέλιξης των ανθρωποειδών και για το μεγαλύτερο μέρος της 150.000 χρόνων ιστορίας του σημερινού ανθρώπου (Homo sapiens sapiens). Οι αρχαϊκές κοινωνίες ήσαν οικονομίες «άμεσης απόδοσης» που βασίζονταν στο κυνήγι και στη συλλογή καρπών. Αυτές οι κοινωνίες κατανάλωναν άμεσα την τροφή που συνέλεγαν και έτσι δεν υπήρχε ποτέ πλεόνασμα τροφής ή υλικών αγαθών. Στις αρχαϊκές κοινωνίες επικρατούσε σε μεγάλο βαθμό η οικονομική ισότητα και δεν υπήρχαν σημαντικές οικονομικές ανισότητες τουλάχιστον μεταξύ των ανδρών της ίδιας ηλικίας. Η ισότητα των αποτελεσμάτων σε μια οικονομία άμεσης απόδοσης εξασφαλιζόταν μέσω της συνεχούς αναδιανομής των πόρων σε καθημερινή βάση και ενισχυόταν από την ύπαρξη ενός εξισωτικού ήθους που προέτρεπε όλα τα μέλη σε επαγρύπνηση έτσι ώστε αφ’ ενός να λαμβάνουν ίσες μερίδες φαγητού και αφ’ ετέρου να εμποδίζουν κάποιον να πάρει μεγαλύτερη.

Σύμφωνα λοιπόν με αυτή την ερμηνεία το σημερινό μας αίσθημα για ισότητα αντανακλά τις συνθήκες και στρατηγικές εκατοντάδων χιλιάδων ετών που επέτρεψαν στους προγόνους μας να επιβιώσουν και να αφήσουν απογόνους.

Ομως αυτή η ερμηνεία προφανώς δεν καλύπτει την ύπαρξη των οικονομικών ανισοτήτων που παρουσιάζονται σε όλες τις σύγχρονες κοινωνίες. Γι’ αυτό, λοιπόν, η συζήτηση συνεχίζεται. Ομως αυτό το οποίο είναι πλέον σίγουρο, όπως άλλωστε έχουν υποστηρίξει ο Τσόμσκι, ο Πίνκερ και άλλοι διανοητές, καμία συζήτηση για την κοινωνία που επιθυμούμε δεν έχει σοβαρότητα αν δεν βασίζεται σε μια εικόνα του ανθρώπου, η οποία θα προκύπτει από τη βιολογία και τη θεωρία της εξέλιξης.

http://www.tmichas.wordpress.com

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 07/05/2007

Copyright © 2007 Χ. Κ. Τεγόπουλος Εκδόσεις Α.Ε.

Advertisements

6 Σχόλια »

  1. Το παιγνιδι ειχε συγκεκριμενους και σταθερους κανονες και ηταν απαλλαγμενο απο απροσδοκητες παραμετρους.
    Η οικονομικη πραγματικοτητα εχει απροσδιοριστες παραμετρους που επηρρεαζουν το αποτελεσμα του οικονομικου πραττειν.
    Συνεπως η αξιοπιστια της εφαρμογης του και η γενικευση συμπερασματων ειναι αδυνατη.
    Επιπλεον η ανθρωπινη φυση μεχρι να καλυψει τις βιοτικες αναγκες ειναι κομμουνιστικη,οταν ομως τις καλυψει γινεται καπιταλιστικη,λογω της αλλοτριωσης της μεσα στο συστημα που λειτουργει.
    Επισης η εξελικτικη πορεια της ανθρωποτητας βασιζεται στη συγκρουση των αντιθεσεων που εχει σαν αποτελεσμα την ποιοτικη ανοδο της.
    Το δυσκολο ειναι η ανακαλυψη των Δυο Αντιθετων που συγκρουονται…

    Σχόλιο από satyrikon — Μαΐου 17, 2007 @ 8:51 πμ | Απάντηση

  2. Η εξελικτική θεωρία μπορεί να εξηγήσει πάρα πολλά για την ανθρώπινη και την κοινωνική συμπεριφορά. Αυτό που θα ήθελα να προσθέσω κάποιες σκέψεις μου:
    Στις αρχαϊκές κοινωνίες ο ανταγωνισμός για την ιεραρχία μεταξύ των αρσενικών γινόταν με την απόλυτη ζωική- μυϊκή δύναμη. Η κυριαρχία δεν εξασφάλιζε άλλα προνόμια παρά την σεξουαλική κυριαρχία επί των θηλυκών. Επιπρόσθετα τα κυρίαρχα αρσενικά ήταν επιφορτισμένα με το καθήκον της προστασίας της φυλής από τους εξωτερικούς κινδύνους.
    Με την μετεξέλιξη των κοινωνιών , ο ανταγωνισμός των -αρσενικών αρχικά- μεταφέρθηκε στον κοινωνικό και οικονομικό τομέα. Ίσως αυτό εξηγεί περισσότερο πλέον την επιθυμία για οικονομική επιτυχία,ήταν και είναι περισσότερο ζήτημα κυριαρχίας και κοινωνικής ιεραρχίας και λιγότερο απόλαυσης υλικών αγαθών.
    Παρόλα αυτά η μετάβαση ήταν σταδιακή. Αρκεί κανείς να αναλογιστεί πόσοι ηγεμόνες, βασιλείς και αυτοκράτορες έπεσαν ηγούμενοι των στρατευμάτων τους σε μάχες.
    Με δυο λόγια, μπορεί στις αρχαϊκές κοινωνίες να υπήρχε οικονομική ισότητα αλλά όχι και κοινωνική. Από τη στιγμή που το πεδίο του ανταγωνισμού μεταφέρθηκε στον οικονομικό τομέα ,μεταφέρθηκε εκεί και η ανισότητα.

    Σχόλιο από stathis — Μαΐου 22, 2007 @ 7:56 πμ | Απάντηση

  3. Διόρθωση:
    «Θα ήθελα να προσθέσω…» και όχι «Αυτό που θα ήθελα…»

    Σχόλιο από stathis — Μαΐου 22, 2007 @ 7:57 πμ | Απάντηση

  4. Νομίζω ότι η εξήγηση στο πείραμα όχι μόνο δεν έρχεται απο το παρελθόν του κυνηγού/συλλέκτη αλλά έχει σχέση με το μέλλον της ανθρωπότητας και άρα προέρχεται απο το απόσταγμα τού ανθρώπινου πολιτισμού.
    Δλδ, η πραγματικότητα κινείται ώς οι μη έχοντες να θυσιάζουν τα υλικά αγαθά πρός χάριν άϋλης ελευθερίας ενώ οι έχοντες αντιστρόφως. Στή συνέχεια ο έχων υλικά αγαθά πληρώνει φροντιστήρια, την άγνοια, τις μπόμπες που πίνει τα βράδια κτλπ, ενώ ο μή έχων πληρώνει στον πλούσιο την απόκτηση προϊόντων επιβίωσης.
    Το παιχνίδι είναι ένα παιχνίδι ανταλλαγής-συναλλαγής υλικών και άύλων αγαθών που παίζεται καθημερινά με νικητή βήμα πρός βήμα … τη μόρφωση.
    Μία ιδέα φέρνει και η ταινία Φόρεστ Γκάμπ με την διαβολικά πλούσια τύχη του Τόμ Χάνκς.

    Σχόλιο από gb — Μαΐου 24, 2007 @ 8:58 μμ | Απάντηση

  5. Το πείραμα δεν επιβεβαίωσε καθόλου την «αδικία και το ένστικτο της ανισότητος». Το αντίθετο, η ανθρώπινη φύση είναι ανταγωνιστική και άνιση
    ο πολιτισμός του ανθρώπου όμως προέρχεται απο την καταπίεση της φύσης και των ενστίκτων του, όπως εξήγησε ο Φρόϋντ και οι αρχαίοι έλληνες τραγωδοί.
    Ο Μαρξισμός και σχεδόν όλες οι γνωστές φιλοσοφίες συμφωνούν ότι στο μέλλοντα υλικά αγαθά δε θα είναι μόνο αυξητικά άφθονα όπως σήμερα, αλλά ο πολιτισμός μας, μελλοντικά, θάναι ικανός να τα μοιράζει «δίκαια, λογικά και ίσα».
    Το ζήτημα της ανεστραμμένης πραγματικότητας, ή των σκιών μας σε αυτήν, που παρουσιάζει το συμπέρασμα του πειράματος, εντοπίζεται στην πραγματική εποχή και στο αναποδογύρισμα της για να νομίζουμε ότι ζούμε άκοπα στον πολιτισμό τον οποίο επιδιώκουμε και κάνουμε την ανάποδη κίνηση-ταξίδι, απο το μέλλον στο παρόν του παρελθόντος. Ετσι εξηγείται και η κατάσταση που αντιμετωπίζουν οι «πρώην χώρες» του υπαρκτού σοσιαλισμού οι οποίες δεν υπήρξαν ποτέ πρώην.
    Φαντασθείτε την ισότητα στη μόρφωση, σαν τρέλλα της εποχής, η οποία παίρνει σάρκα και οστά με την ισότητα των πτυχίων,το σύγχρονο κρεβάτι του Προκρούστη.
    Δεν υφίσταται αμοιβή ανάλογα με την επινόηση ιδεών και προϊόντων αλλά κρατικοδίαιτη αριστεροδεξιά επιβράβευση μίας ανεστραμμένης αφύσικης ισότητας ενάντια στην πρόοδο.(Αμάρτια Σέν).
    Οπως η γάτα που ονειρεύεται να είναι κάτι άλλο, όλοι ψυχωτικά ονειρευόμαστε να είμαστε στην εποχή της γενικευμένης ισότητας με συνέπεια να επιτείνουμε την σύγχιση. Εμαθα απο ένα παππού την αρχή να βοηθάω τον αδύναμο, τον άσωτο, αυτόν που έχει μεγαλύτερη ανάγκη. Αυτό δεν σημαίνει μετακομμουνιστική υστερία και ισοπέδωση, το αντίθετο, σημαίνει ανότθωση του ανταγωνισμού και της ανισότητας. Είναι η στιγμή όπου ο διαιτητής της πάλης μετράει μέχρι το 10, για να σηκωθεί ο αντίπαλος, για να συνεχιστεί ο αγώνας. Μερικοί τόχουν μάθει καλά το παιχνίδι, την ώρα πούναι κάτω συσωρεύουν πλούτη, δεν παίρνουν το κύπελο αλλά αυτό που τους ενδιαφέρει, το περιεχόμενο του. Οποια εξουσία αποδέχεται αυτούς τους κανόνες και μπορεί να τους εφαρμόσει μακροημερεύει, μεχρι την πτώση της.
    Ποιός να παραδεχτεί ότι στην εποχή μας κοιμόμαστε στο «κρεβάτι του Προκρούστη» και αυτό δεν είναι φυσικό αλλά μεταφυσικώς μυθοπλασμένο και απάνθρωπο.
    Αλλωστε ένα συχνό ερώτημα για την διαιώνιση του κρατικοδίαιτου ακι την ισχύ του, οφείλεται στον φιλελεύθερο ΕΛ. Βενιζέλο με την ισοπέδωση των προσφύγων μέσω της ανταλλαγής. Εκτοτε το ισχυρότερο βίωμα της ελληνικής κοινωνίας είναι η αναμπουμπούλα για να τεθεί εκ νέου ο αγώνας απο κοινή αφετηρία. Αυτό δημιουργεί και μία μεταφυσική αντίληψη για την αρχική συσώρευση των βιομηχανικών χωρών και του «ιμπεριαλισμού»
    μέσω του σημερινού δημοφιλούς ομολογιακού συνθήματος «δώστε(ή φέρτε) πίσω τα λεφτά». Πράγματι άν τά λεφτά επιστραφούν, πάλι από κάπου προέρχονται, ταχυδακτυλουργικά! Το ορθό είναι να αντικατασταθούν με επινόηση και πρόβλεψη που θα πέσει το θήραμα του κυνηγού που έφαγε και χώνεψε τις υψηλές προμήθειες, από αυτά ;έχουν ήδη μείνει τ’ απόβλητα,
    «πάμε γι’ άλλα».

    Σχόλιο από gb — Μαΐου 26, 2007 @ 7:47 πμ | Απάντηση

  6. …»»Πολλές φορές μάλιστα προτιμούμε να ζημιωθούμε, προσπαθώντας να μειώσουμε τους πόρους κάποιου άλλου παρά να προσπαθήσουμε να βελτιώσουμε τη δική μας οικονομική κατάσταση.»»

    Aν αυτή τη πρόταση την θέσουμε υπό εξέταση και την εφαρμόσουμε στο αποδεδειγμένο πλέον πείραμα ενός αγώνα σκάκι, τότε ανατρέπεται.
    Ενας γνώστης του παιχνιδιού, επιδιώκει να παρασύρει τον αντίπαλο του στη παγίδα σκόπιμης θυσίας του πιονιού,του γνώστη. Η επιδίωξη συνίσταται να μειώσει τα πιόνια-(πόρους) του αντιπάλου του για να βελτιώσει την θέση του στη σκακιέρα-(οικονομική κατάσταση).
    Αρα, ο ανταγωνισμός για άνιση πνευματική δημιουργία, μετατρέπεται απατηλά σε «πάθος για ισότητα» διανομής υλικών αγαθών.

    Σχόλιο από gb — Μαΐου 26, 2007 @ 8:40 πμ | Απάντηση


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: