matchpoint

Σεπτεμβρίου 17, 2007

«Το έθνος δεν είναι αίμα σου!»

Filed under: Evolutionary biology — Takis Michas @ 1:45 μμ

I

«

Του ΤΑΚΗ ΜΙΧΑ

Οι ελληνικές εκλογές μπορεί να μην κυριαρχούνται από ιδεολογίες, όμως αδιαμφισβήτητα κυριαρχούνται από οικογενειακές δυναστείες – Μητσοτάκη, Καραμανλή, Παπανδρέου και δεκάδες άλλες, λιγότερο γνωστές.

Ο νεποτισμός που κυριαρχεί στην ελληνική πολιτική σκηνή, όσο επιζήμιος και αν είναι, αποτελεί ένα φυσικό φαινόμενο. Προτιμάς να ωφελείς το συγγενή σου διότι εμμέσως με αυτόν τον τρόπο ωφελείς τον εαυτό σου. Στο βαθμό που ο εγκέφαλος διαμορφώνεται από το γονιδίωμα και στο βαθμό που οι συγγενείς μοιράζονται κοινά γονίδια, εξυπακούεται ότι θα υπάρχουν μεταξύ τους και κοινές αντιλήψεις. Επιστημονικές έρευνες έχουν δείξει ότι οι στενοί συγγενείς, ανεξάρτητα από το αν ανατράφηκαν μαζί ή χωριστά, μοιάζουν όσον αφορά την προσωπικότητα, την ευφυΐα και τις προτιμήσεις τους. Απ’ αυτή λοιπόν τη σκοπιά είναι φυσικό ότι ένας πολιτικός προτιμά τους συγγενείς του. Είναι πιο εύκολο να συνεργάζεσαι με ανθρώπους με τους οποίους έχεις ένα κοινό υπόβαθρο αντιλήψεων.

Ακόμα και αν ήθελαν οι πολιτικοί -όπως και κάθε άνθρωπος- να λειτουργήσουν με μη οικογενειοκρατικά κριτήρια, αυτό θα ήταν βιολογικά αρκετά δύσκολο. Διότι στο πλαίσιο της διαδικασίας της εξέλιξης ευνοούνται τα γονίδια τα οποία κάνουν τον άνθρωπο να βοηθά τους συγγενείς του έναντι των γονιδίων που τον κάνουν να αδιαφορεί. Στο πέρασμα του χρόνου κάθε γονίδιο το οποίο προδιέθετε ένα άτομο να συμπεριφέρεται καλά προς έναν συγγενή του, στην ουσία βοηθάει ένα αντίγραφο του εαυτού που κατοικοεδρεύει στο σώμα τού συγγενούς. Η φυσική επιλογή λοιπόν θα ευνοούσε την επικράτηση του «αλτρουιστικού» γονιδίου.

«Το μοίρασμα των γονιδίων στο γενετικό επίπεδο», αναφέρει ο γνωστός εξελικτικός βιολόγος Στίβεν Πίνκερ, σε πρόσφατο άρθρο του, «θέτει τις βάσεις για τα αισθήματα αλληλεγγύης και συμπάθειας που αναπτύσσονται στο συναισθηματικό επίπεδο και διαμορφώνουν ένα μεγάλο μέρος της ανθρώπινης ζωής».

Από την άλλη πλευρά, φυσικά η οικογενειοκρατία είναι και ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα σε χώρες του Τρίτου Κόσμου, αλλά και στην Ελλάδα, και το εφαλτήριο για τη γενικευμένη διαφθορά που επικρατεί στις κοινωνίες αυτές. Μια λύση που είχε δοκιμαστεί ιστορικά ήταν να δίνονται οι θέσεις εξουσίας σε άτομα που δεν είχαν οικογενειακούς δεσμούς: ευνούχους, ασκητές, σκλάβους και ξένους. Μια τέτοια όμως λύση θα ήταν κάπως δύσκολο να εφαρμοστεί στη σημερινή Ελλάδα.

Οι σχέσεις συγγένειας, λοιπόν, έχουν ένα πολύ σταθερό υπόβαθρο, και απ’ αυτή τη σκοπιά οι συντηρητικοί διανοητές έχουν δίκιο όταν τονίζουν τη σημασία της οικογένειας για την κοινωνία. Εκεί, όμως, που τα πράγματα γίνονται πιο προβληματικά, είναι όταν προσθέτουν στην εξίσωση και το «έθνος» ή την «πατρίδα». Διότι οντότητες όπως το «έθνος», όχι μόνο δεν έχουν φυσική βάση, αλλά υπονομεύουν και τις αξίες της οικογένειας.

Στον «Νονό» ο Ντον Κορλεόνε επιπλήττει το γιο του Μάικλ γιατί θαυμάζει εκείνους που έσπευσαν να καταταγούν για να πολεμήσουν στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο λέγοντας: «Είναι ηλίθιοι γιατί ρισκάρουν τη ζωή τους για ξένους. Το έθνος δεν είναι αίμα σου. Ποτέ μην το ξεχνάς αυτό!».

Οπως έδειξε στο βιβλίο του «Η επαναστατική οικογένεια» ο Βρετανός συντηρητικός διανοούμενος Φέρντιναντ Μόουντ, οι οικογενειακές σχέσεις έρχονται σε αντίθεση, πολλές φορές και διαρρηγνύουν τις σχέσεις που συνδέουν τους ομοεθνείς, τους συντρόφους, τους συναγωνιστές, τους συναδέλφους. Συνεπώς αποτελούν πάντοτε έναν πονοκέφαλο για τις κυβερνήσεις, τα επαναστατικά κινήματα και τις οικουμενικές θρησκείες. Οπως γράφει ο Πίνκερ: «Το σόι είναι μια συμμαχία που συναγωνίζεται κάθε άλλη ομάδα, η συνοχή της οποίας πηγάζει, όχι από κοινωνικό συμβόλαιο ή κοινούς στόχους, αλλά από την ωμή γενετική συγγένεια. Πρόκειται για μια συμμαχία που έχει ένα πλεονέκτημα: οι συγγενείς ενδιαφέρονται ο ένας για τον άλλον περισσότερο από ό,τι οι κομματικοί σύντροφοι».

Το γεγονός ότι η οικογένεια είναι το πραγματικό υπόβαθρο της κοινωνίας και το έθνος ή το κόμμα, το επιφαινόμενο, αποδεικνύεται και από το ότι όποτε οι πολιτικοί ηγέτες προσπαθούν να δημιουργήσουν αισθήματα εθνικής ομοψυχίας, χρησιμοποιούν πάντοτε στη ρητορική τους όρους που παραπέμπουν σε συγγενικές σχέσεις: «αδέλφια», «αδελφότητα», «πατρίδα», «μητέρα πατρίδα». Ακόμα και ο χώρος στον οποίο ζει η ομάδα περιγράφεται με μεταφορικά σχήματα που παραπέμπουν σε συγγενικούς δεσμούς: «πάτρια εδάφη», «γη των προγόνων μας». Αυτή η ρητορική έχει αποδειχθεί επιτυχής. Πολλά πειράματα έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι πείθονται περισσότερο από μια πολιτική ομιλία αν αυτή είναι κωδικοποιημένη στην ορολογία της οικογένειας και της συγγένειας.

Το αντίστροφο, φυσικά, δεν ισχύει. Δεν θα βρεθεί κανένας που να προσπαθεί να τονώσει το αίσθημα ομοψυχίας σε μια οικογένεια χρησιμοποιώντας εθνικούς ή κομματικούς όρους. Δεν πρόκειται ποτέ να δει κανείς μια μάνα να προσπαθεί να πείσει το παιδί της να αναπτύξει φιλικά προς αυτήν αισθήματα λέγοντάς του «Είμαστε και οι δύο Ελληνες» ή «Ανήκουμε και οι δύο στις δυνάμεις της προόδου»!

Συνοψίζει ο Πίνκερ: «Στο διάβα της Ιστορίας, όποτε οι ηγέτες προσπάθησαν να ενώσουν μια κοινωνική ομάδα, εκπαίδευαν τα μέλη της να σκέφτονται ως μια οικογένεια και να κατευθύνουν τα οικογενειακά αισθήματα στο εσωτερικό της ομάδας. Οι όροι που χρησιμοποιούν οι ομάδες που προσπαθούν να αποκτήσουν συνοχή, αποδεικνύουν ότι η συγγένεια είναι το ιδεώδες στο οποίο αποσκοπούν».

http://www.tmichas.wordpress.com


Advertisements

2 Σχόλια »

  1. To κατα πόσο η κατάταξη σε ενα πόλεμο είναι εξελικτικά σωστή είναι αποτέλεσμα κοινωνιοβιολογίας και θεωρίας παιγνίων (αλτρουισμός-εγωισμός). Ωστόσο πρέπει να λάβουμε υπόψη μας και το εξελικτικό πλεονέκτημα που έχει κάποιος να ανήκει σε μία ομάδα και ας μην έχει συγγένεια με τα μέλη της. Kαι το πλεονέκτημα μπορεί να είναι μεγαλύτερο εάν τα μέλη είναι »ισχυρά». Έτσι ένα »ισχυρό» άτομο μάλλον θα προτιμήσει να είναι μέλος μιας ισχυρής ομάδας (π.χ. κλαμπ πλουσίων, τεκτονικές στοες κλπ) παρά να ευνοεί μη ισχυρά συγγενικά του μέλη απο τα οποία δεν περιμένει να οφεληθεί

    ΥΓ: K. Mίχα από που προέκυψε η ενασχόληση σας με την κοινωνιοβιολογία;

    Σχόλιο από DEFKALION — Σεπτεμβρίου 17, 2007 @ 9:53 μμ | Απάντηση

  2. Με δεδομενο οτι ειμαστε εθνικα τυχαιοι, το να πολεμαμε για την ‘πατριδα’ ειναι εξισου γελοίο με το να πλακωνομαστε στο γηπεδο επειδη οταν ημασταν 3 χρονων επιλεξαμε διαφορετικη ομαδα.

    Σχόλιο από Toni V — Σεπτεμβρίου 28, 2007 @ 11:54 πμ | Απάντηση


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: