matchpoint

Οκτώβριος 8, 2007

Τσόμσκι, ο φιλελεύθερos

Filed under: Uncategorized — Takis Michas @ 12:56 μμ


Επιχείρηση ιδεολογικής «αποκατάστασης» του γνωστού Αμερικανού διανοούμενου,

ενάντια στην καθιερωμένη αντίληψη που τον κατατάσσει εξ ολοκλήρου στην Αριστερά

Aπό τον Σωτήρη Βανδώρο

10 1455

Ο γνωστός δημοσιογρά-

φος Τάκης Μίχας έχει

πολλές φορές αμφι-

σβητήσει τους κοινούς

τόπους που επικρα-

τούν στην ελληνική

δημόσια σφαίρα. Πότε με τα δημοσιογραφι-

κά του κείμενα, πότε με ολόκληρα βιβλία -βλ.

ενδεικτικά το «Unholy Alliance. Greece and

Milosevic’s Serbia»- ασκεί συχνά ανελέητη

αλλά πάντως εμπεριστατωμένη κριτική είτε

σε επίσημες πολιτικές είτε σε ευρέως διαδε-

δομένες πεποιθήσεις και συμπεριφορές. Και

με τούτο το βιβλίο το ίδιο κάνει. Ηδη από την

πρώτη σελίδα θέτει ως προγραμματικό του

στόχο τη «συστηματική ανασυγκρότηση της

φιλελεύθερης κριτικής που ασκεί ο Τσόμσκι

στο σύγχρονο καπιταλισμό». Οπότε πολλοί

θα απορήσουν: μα υπάρχει φιλελεύθερη κρι-

τική στον καπιταλισμό; Κι εν πάση περιπτώ-

σει, είναι ο Τσόμσκι φιλελεύθερος; Aυτός που

καταγγέλλει διαχρονικά τις αμερικανικές κυ-

βερνήσεις, που τα βάζει με τις πολυεθνικές,

που αποτελεί την προσωποποίηση της αντί-

στασης στη «Νέα Τάξη», αυτός που γράφει σε

αναρχικά περιοδικά; Ναι, αυτός, λέει ο Μίχας.

Κι αναθέτει στον εαυτό του το έργο να προβεί

σε μια διπλή «αποκατάσταση».

Κατά πρώτον, παρά το γεγονός ότι ο Τσόμ-

σκι είναι από τους πλέον πολυμεταφρασμέ-

νους στοχαστές στα ελληνικά -μια πρόχειρη

έρευνα θα οδηγήσει σε καμιά τριανταριά τίτ-

λους- δεν παύει, κατά τον Μίχα, η πρόσληψή

του να είναι ατελής και κατά βάση μονομε-

ρής. Τον έχει τρόπον τινά «οικειοποιηθεί»

μια μερίδα της Αριστεράς και τον έχει κάνει

παντιέρα της. Κατά δεύτερον, ο φιλελευθε-

ρισμός εξακολουθεί στην Ελλάδα να είναι

μια παρεξηγημένη έννοια. Οχι μόνο συχνά

παραγνωρίζεται εντελώς η εσωτερική του

διαφοροποίηση, ιδιαίτερα όσον αφορά την

ιστορική του εξέλιξη, αλλά επιπλέον του απο-

δίδονται ιδέες και χαρακτηριστικά που στην

πραγματικότητα είναι ξένα, ακόμη κι αντίθε-

τα προς αυτόν.

Ο συγγραφέας προβαίνει λοιπόν σε μια πα-

ράλληλη παρουσίαση. Εξετάζει με βάση επι-

μέρους θεματικές και ζητήματα τις θέσεις του

Τσόμσκι τις οποίες αντιπαραβάλλει προς τις

αντίστοιχες φιλελεύθερες θέσεις. Το γενικό

συμπέρασμα είναι ότι υπάρχει μια αξιοσημεί-

ωτη φιλελεύθερη διάσταση στον Αμερικανό

διανοούμενο, μολονότι σε καμία περίπτωση

δεν εξαντλείται, πόσω μάλλον δεν ανάγεται

στο φιλελευθερισμό συνολικά. Ο Τσόμσκι εί-

ναι λοιπόν φιλελεύθερος κατά το ότι αποδέ-

χεται ως πρωταρχική αξία την ατομική ελευ-

θερία κι επιπλέον πιστεύει ότι η ελεύθερη

αγορά είναι ένα επιθυμητό σύστημα, ενώ ο

κρατικός σχεδιασμός στην οικονομία ανε-

πιθύμητος κι αναποτελεσματικός. Αναγνω-

ρίζει έτσι ρητά ότι η σκέψη του συγγενεύει

με τον κλασικό φιλελευθερισμό και ιδίως με

τον Ανταμ Σμιθ. Πιστεύει, μάλιστα, όπως κι ο

Σμιθ, ότι η ανεπηρέαστη λειτουργία της αγο-

ράς σε συνθήκες ισότητας ευκαιριών μπορεί

να οδηγήσει και σε ισότητα αποτελεσμάτων.

Ετσι, η κριτική που ασκεί στο σύγχρονο καπι-

ταλισμό έχει (και) φιλελεύθερες καταβολές:

θεωρεί ότι η αγορά κάθε άλλο παρά ελεύθερη

είναι, καθόσον ελέγχεται από γιγαντιαίες επι-

χειρήσεις, οι οποίες έγιναν γιγαντιαίες με τη

συνέργεια του (αμερικανικού) κράτους που

μόνο αμερόληπτα δεν λειτουργεί. Ανάλογα,

στις διεθνείς οικονομικές συναλλαγές, τα

προνομιούχα κράτη της δύσης επιβάλλουν

δασμούς κι άλλους όρους που διαστρεβλώ-

νουν τη λειτουργία της διεθνούς αγοράς σε

βάρος των αναπτυσσόμενων χωρών. Ο Τσόμ-

σκι, δηλαδή, επιθυμεί, σε επίπεδο αρχής, με-

γαλύτερη φιλελευθεροποίηση των αγορών

και λιγότερο προστατευτισμό.

Πρέπει να ομολογήσω ότι η ανάγνωση

του βιβλίου με οδήγησε σε μια μάλλον απο-

γοητευτική διαπίστωση. Η απογοήτευσή

μου δεν έγκειται βέβαια στο ότι ο Τσόμσκι

-όπως πειστικά δείχνει ο Μίχας- δεν πρέπει

να λογίζεται «γνήσιος» αριστερός, ό,τι κι αν

μπορεί να σημαίνει αυτό. Με απασχολεί κάτι

σημαντικότερο, νομίζω, από τις ιδεολογικές

ταξινομήσεις. Ενώ η προγραμματική στόχευ-

ση και τα ίδια τα περιεχόμενα του βιβλίου μάς

προϊδεάζουν ότι Τσόμσκι είναι, αν μη τι άλλο,

ένας συστηματικός διανοητής, κάθε άλλο

παρά αυτό προκύπτει. Αντίθετα -αναφέρο-

μαι πάντα στον πολιτικό στοχαστή, όχι στο

γλωσσολόγο- αποδεικνύεται εξαιρετικά μέ-

τριος με ελεγχόμενη συνεκτικότητα κι ακόμη

περισσότερο αμφισβητήσιμη πρωτοτυπία.

Χαρακτηρίζεται από ένα μάλλον αθεράπευτο

συγκρητισμό ιδεών και, κατά περίπτωση, από

αθεμελίωτη επιχειρηματολογία. Ομως, αυτό

δεν αναιρεί την αξία του ως προσωπικότητας

που παρεμβαίνει με παρρησία στα δημόσια

πράγματα προκειμένου να υπερασπιστεί

τους κοινωνικά αδικημένους.

Στο βιβλίο υπάρχει ένα κάποιο πρόβλημα

ανάπτυξης, στο βαθμό που ζητήματα που

αφορούν το φιλελευθερισμό γίνονται αντι-

κείμενο εκτενούς διαπραγμάτευσης σε αυ-

τοτέλεια από τον Τσόμσκι, δημιουργώντας

την απορία ποιο ακριβώς είναι το αντικείμε-

νο, ο Τσόμσκι ή ο φιλελευθερισμός; Επιπλέον,

ορισμένα από τα επιχειρήματα του Μίχα είναι

αδύναμα. Ο τρόπος που υπερασπίζεται το με-

θοδολογικό ατομισμό είναι εν προκειμένω

χαρακτηριστικός. Εξίσου προκαλεί απορία το

ότι ενώ καταπιάνεται και με το γλωσσολόγο

Τσόμσκι και μολονότι συνοψίζει τις βασικές

ιδέες του ικανοποιητικά, δεν αναφέρεται κα-

θόλου στις «Συντακτικές Δομές». Ωστόσο,

συνολικά το βιβλίο χαρακτηρίζεται από μεθο-

δικότητα και ενδιαφέροντα σημεία εστίασης,

η γλώσσα που χρησιμοποιεί είναι εξαιρετικά

διαυγής, ενώ μια διάσταση πολεμικής που

ενσωματώνει είναι καλοδεχούμενη. Ας ανά-

ψουν λίγο τα αίματα.

svandoros@e-tipos.com

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ

Κυριακή 7 Οκτωβρίου 2007

Δοκίμιο

 

Advertisements

2 Σχόλια »

  1. Πως είναι δυνατό να λέμε οτι η επιχειρηματολογία του είναι ρηχή αλλά διακρίνεται από ευαισθησία για τον συνάνθρωπό του; Δεν καταλαβαίνω τη σχέση… Είναι μεν κακός μαθητής αλλά καλό παιδί; Και για το τελευταίο υπάρχει καμιά χειροπιαστή απόδειξη πέρα από ¨λόγια αέρος»;

    Ο Τσομσκι είναι ο άνθρωπος (το διανοούμενος είναι μια καραμέλα που πολλοί από μας δεν τη πιπιλίζουμε) που εφτιαξε μια περιουσία με το να γυρνάει τον κόσμο και να βρίζει τη χώρα του χωρίς ποτέ να μιλά και για τα καλά της. Είναι ο άνθρωπος που δικαιολόγησε την 11η Σεπτεμβρίου. Είναι ο άνθρωπος που είπε οτι τα εγκλήματα της Κμερ Ρουζ έχουν διογκωθεί από τον τύπο και συνέκρινε τη δράση της με τη δράση των Γάλλων αντιστασιακών εναντίον των Ναζί ( After the Cataclysm, 1977). Εκει έγραψε «If a serious study ιs someday undertaken, it may well be discovered…that the Khmer Rouge programs elicited a positive response.»
    Είναι ο άνθρωπος που κατηγόρησε τη Δυση όταν η τελευταία στάθηκε απέναντι στη Σοβιετική Ένωση για συνέχιση της Ναζιστικής επίθεσης εναντίον της Ρωσσίας. Οτι οι ΗΠΑ «επέλεξαν» τους Βόσνιους Μουσουλμάνους ως πελάτες για «cynical great power reasons» (αν είναι δυνατόν να επιλέγει κανείς πελάτες αυτούς που υφίστανται μια γενεοκτονία… κατεστραμένους οικονομικά… να αγοράσουν τι;). Είναι ο άνθρωπος που στήριξε δημόσια τους Χετζμπολαχ και το δικαίωμά τους να κατέχουν όπλα κι ας υπήρχε το ψήφισμα 1559 του Συμβουλίου Ασφαλείας που ζητούσε “the disbanding and disarmament of all Lebanese and non-Lebanese militias”, δήλωση που τρόμαξε και πολλούς Άραβες που αντιτίθενται στη δράση αυτής της τρομοκρατικής ομάδας. Και τόσα πολλά άλλα… Αλλά ας έλθω στο τελευταίο.

    Ο Τσόμσκι είναι ο «διανοούμενος» αφού επιμένετε στον χαρακτηρισμό που προλόγισε το βιβλίο του Robert Faurisson, του οποίου η θέση είναι «»the alleged massacre in gas chambers and the genocide of the Jews is part of one and the same lie, a gigantic political and financial racket for the benefit of Israel and international Zionism.»

    Η άρνησή του για το ολοκάυτωμα επαναλμβανόμενη. Από ραδιοφωνική του συνέντευξη αντιγράφω τα εξής:
    Q. I ask you this question because I know that you have been plagued and hounded around the United States specifically on this issue of the Holocaust. It’s been said that Noam Chomsky is somehow agnostic on the issue of whether the Holocaust occurred or not.
    A. My “agnosticism” is in print. I described the Holocaust years ago as the most fantastic outburst of insanity in human history, so much so that if we even agree to discuss the matter we demean ourselves.

    Δεν έχει διαπράξει περιστασιακά λαθη αλλά συστηματικά διεστραβλώνει την πραγματκότητα. Κι ενα «καλό παιδί» δεν κάνει ποτέ το δεύτερο.

    Σχόλιο από Athena Smith — Οκτώβριος 11, 2007 @ 11:51 πμ | Απάντηση

  2. @athena smith

    mexri tora prospatheis na epixirimatologiseis
    laikizontas kati pou kanoume katakoron edo sto ellada
    pio kirile na sto po auth h planh ayth kinoniologika
    onomazete «ad hominem argument»

    gia kapio logo hte epidi variese hte epidi den exeis epixirimata
    anti na «xtypas» kai na prospathiseis na apodomiseis tis idees auta pou leei diladi kapios
    kathgoreis kapion gia kapio prosopiko tou xaraktiristiko sthn sigekrimenh periptosh
    o «chomsky o plousios»

    pio sigekrimena o VAGELIS einai plousios, oloi oi plousioi einai kakoi anthropoi kai skeftonte mono to kerdos siberasma
    oti poun oi plousioi anthropi (idees tou vageli) einai lathos

    ego aniko sthn mesea taksh den dikeoume na leo tis apopseis mou kai idees mou
    yper ton xamiloteron-katoteron ikonomika stromaton?

    sthn periptosh tou olokautomatos h planh pou xrisimopieis gia na mas peis thn skepsh sou
    laikismos kai autos einai o eponomazomenos «Reductio ad Hitlerum»

    pios sigekrimena o hitler htan antisionisths o chomsky einai kai autos antisionisths o nazismos san idea
    enperihxe kai ton antisionismo, o nazismos htan kako pragma gia thn anthropothta, ara kai o chomsky
    einai diabolikh figoura

    ego eimai antisionisths, dhladh kata tou evraikou ethnikismou opos kai kathe allou ethnikismou, auto me kanei na mhn boro
    na paro meros se antinazistikes ekdiloseis kata ths xryshs ayghs?

    den einai pantote ola flat
    h alithia kapou anamesa pantote briskete stis idees
    kai ston xrono pou autes exoun ipothei

    se kamia periptosh o chomsky den einai
    «agios» alla einai dianoumenos kai ginete
    «agios» giati einai o monadikos pou tolmaei na pei
    mesa sthn amerikh kapia pragmata gia thn eksoterikh politikh
    ths amerikhs pou «tosous filous exei kanei»
    ta kala ths amerikhs distixos den kribei h silogistikh tou chomsky
    alla oi idies oi politikes pou akolouthoune xronia tora oi kiberniseis ton hpa

    Σχόλιο από sl — Οκτώβριος 12, 2007 @ 12:05 μμ | Απάντηση


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: