matchpoint

Οκτώβριος 15, 2007

Ο μύθος του φίτνες

Filed under: Evolutionary biology — Takis Michas @ 5:12 μμ

ID: 1500133
Εντυπο: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
Ημ/νία: 13/10/2007
Σελ.: 58
Κατηγορία: Ελλάδα

Του ΤΑΚΗ ΜΙΧΑ

«Θα υπέθετε κανείς ότι τα άτομα τα οποία έχουν μεγάλη ημερήσια δαπάνη ενέργειας έχουν μικρότερες πιθανότητες να αυξήσουν το βάρος τους με την πάροδο του χρόνου σε σχέση με τα άτομα που έχουν μικρότερη δαπάνη ενέργειας. Ομως, μέχρι σήμερα, τα εμπειρικά δεδομένα δεν είναι ιδιαίτερα πειστικά». Σεπτέμβριος 2007, κοινό ανακοινωθέν της Αμερικανικής Ενωσης Καρδιολόγων (ΑΗΑ) και του Αμερικανικού Κολλεγίου Αθλοϊατρικής (ACSM)

Ακολουθώντας τις συμβουλές των φίλων σας, πάτε στο γυμναστήριο τέσσερις φορές την εβδομάδα και καίτε περίπου 3.500 θερμίδες την εβδομάδα. Αν υποθέσουμε ότι ένα κιλό λίπους ισοδυναμεί με 7.000 θερμίδες, τότε θα υπέθετε κανείς ότι κάθε δύο εβδομάδες θα χάνατε ένα κιλό. Ομως αυτό δεν έχει συμβεί. Αντίθετα, διαπιστώνετε προς μεγάλη σας απογοήτευση ότι έχετε πάρει κάνα δυο κιλά τον τελευταίο καιρό! Αρχίζετε να αναρωτιέστε τι κάνετε λάθος, τι θα πρέπει να διορθώσετε στις ασκήσεις σας. Μήπως θα πρέπει να πηγαίνετε πιο συχνά στο γυμναστήριο; Μήπως θα πρέπει να καίτε περισσότερες θερμίδες την εβδομάδα;

Τίποτε απ’ όλα αυτά. Σύμφωνα με βαρυσήμαντο άρθρο του γνωστού Αμερικανού διατροφολογου Γκάρι Τάουμπς στο «New York Magazine», εκείνο το οποίο φταίει δεν είναι ο τρόπος με τον οποίο αθλείσθε αλλά η αντίληψη στην οποία βασίζετε τις προσπάθειές σας: ότι δηλαδή η άσκηση προκαλεί την απώλεια βάρους. Αυτή η αντίληψη, που εθεωρείτο τις τελευταίες δεκαετίες περίπου ταυτολογία, σήμερα, όπως αποδεικνύει ένας ολοένα αυξανόμενος αριθμός ερευνών, θεωρείται ότι δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικοτητα. Οι νέες έρευνες ανατρέπουν κυριολεκτικά το κυρίαρχο υπόδειγμα, δείχνοντας ότι όχι μόνο δεν ισχύει, αλλά ότι πολλές φορές συμβαίνει το αντίθετο: ότι δηλαδή η έντονη άσκηση οδηγεί στην αύξηση του βάρους!

Η άποψη σύμφωνα με την οποία η φυσική άσκηση οδηγεί σε απώλεια βάρους είναι σχετικά πρόσφατη, και συγκεκριμένα πρωτοεμφανίζεται τη δεκαετία του ’60. Μέχρι τότε οι θεράποντες γιατροί απέρριπταν τον συσχετισμό μεταξύ των δύο ως βλακώδη και αφελή. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 1932 ένας από τους πιο γνωστούς Αμερικανούς διαβητολόγους έγραφε ότι οι ευτραφείς ασθενείς του έτειναν να χάνουν περισσότερο βάρος ξαπλωμένοι στο κρεβάτι, ενώ αντίθετα εκείνοι που ασκούνταν σκληρά απλώς κατάφερναν να επιβραδύνουν την απώλεια βάρους!

Ομως τη δεκαετία του ’60 η εικόνα άλλαξε ριζικά κάτω από την επιρροή του χημικού Τζιν Μάγιερ που σε ελάχιστο χρονικό διάστημα έγινε ο κορυφαίος διατροφολόγος των ΗΠΑ. Ο Μάγιερ έθεσε το εξής ερώτημα: Γιατί άτομα τα οποία είναι πιο ευτραφή τρώνε λιγότερο από άλλα που είναι πιο αδύνατα; Αν δεν έφταιγε η λαιμαργία για την παχυσαρκία, τότε τι έφταιγε;

Η -εκ πρώτης άποψης- εύλογη απάντηση που έδωσε ήταν ότι έφταιγε ο τρόπος ζωής, και συγκεκριμένα η έλλειψη φυσικής άσκησης. Τα άτομα που ήταν παχύτερα ασκούνταν λιγότερο και συνεπώς δαπανούσαν λιγότερη ενέργεια από τα πιο αδύνατα άτομα. Η καθιστική ζωή λοιπόν, σύμφωνα με τον Μάγιερ, είναι ένα από τα μεγαλύτερα αίτια της παχυσαρκίας.

Η άποψη αυτή, που σε ελάχιστο χρόνο έγινε το κυρίαρχο δόγμα, πυροδότησε μια μετωπική επίθεση εναντίον των Ι.Χ.,των ηλεκτρικών συσκευών και γενικώς εναντίον οποιουδήποτε τεχνολογικού ευρήματος που μας επέτρεπε να δαπανάμε λιγότερες θερμίδες. «Η ανάπτυξη της παχυσαρκίας», έγραφε ο Μάγιερ το 1968, «είναι σε μεγάλο βαθμό το αποτέλεσμα της έλλειψης προνοητικότητας ενός πολιτισμού που δαπανά δισεκατομμύρια σε αυτοκίνητα αλλά αρνείται να συμπεριλάβει ένα κολυμβητήριο ή ένα γήπεδο τένις στην κατασκευή ενός σχολείου».

Οι απόψεις του Μάγιερ, που συνέπιπταν απόλυτα με τον αριστερό αντικαπιταλιστικό πουριτανισμό των «σίξτις», γνώρισαν τεράστια επιτυχία. Οδήγησαν σε μια έκρηξη του αριθμού των γυμναστηρίων και των γυμναστών και στην αποθέωση του ιδεώδους του «φίτνες». Το 1980 η εφημερίδα «Ουάσιγκτον Ποστ» υπολόγιζε ότι περίπου 100 εκατομμύρια Αμερικανοί συμμετείχαν στην «επανάσταση του φίτνες», παρατηρώντας ταυτόχρονα ότι σε παλαιότερες εποχές αυτή η εμμονή στη φυσική άσκηση θα εθεωρείτο εκδήλωση ψυχοπάθειας!

Ομως η επανάσταση του «φίτνες» τάχυτατα απογοήτευσε τους εμπνευστές της, καθώς διάφορες έρευνες έδειχναν ότι η σχέση μεταξύ φυσικής άσκησης και απώλειας βάρους ήταν στη καλύτερη περίπτωση πολύπλοκη και ασφαλώς δεν δικαιολογούσε απλοϊκές γενικεύσεις. Οπως δήλωνε χαρακτηριστικά, συνοψίζοντας τις νέες έρευνες, ένα καθηγητής Φυσικής Αγωγής αμερικανικού πανεπιστημίου: «Οταν άρχισα να ασκούμαι στα τριάντα μου ήμουν κοντός, παχύς και φαλακρός. Σήμερα στα 68 είμαι κοντός, παχύτερος και φαλακρός»!

Το μόνο το οποίο αποδείκνυαν όλες οι έρευνες είναι ότι η άσκηση… ανοίγει την όρεξη! Οπως παρατηρεί επιγραμματικά ο Τάουμπς: «Κάψε περισσότερες θερμίδες και οι πιθανότητες είναι ότι θα καταναλώσεις επίσης περισσότερες». Αυτή η απλή αρχή εξηγεί γιατί η άσκηση δεν οδηγεί στα αναμενόμενα αποτελέσματα. Αυτό ήταν ήδη γνωστό στην επιστημονική κοινότητα, αν και όχι στον κόσμο των γυμναστηρίων. Ετσι το 1977, το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας των ΗΠΑ σε ανακοίνωση του για το θέμα κατέληγε: «Η σημασία της φυσικής άσκησης στον έλεγχο του βάρους είναι μικρότερη από ό,τι εκτιμάται διότι η αύξηση της δαπάνης ενεργειας που προκαλεί η άσκηση τείνει να οδηγεί στην αύξηση της κατανάλωσης τροφής και δεν μπορεί κανείς να προβλέψει ότι η αυξημένη δαπάνη θερμίδων δεν θα υπερκερασθεί από τη μεγαλύτερη κατανάλωση τροφής».

Είναι ασφαλώς γεγονός ότι τα άτομα τα οποία τείνουν να δαπανούν ενέργεια, τείνουν επίσης να είναι αδύνατα, ενώ αντίθετα οι παχύσαρκοι τείνουν να ακολουθούν καθιστική ζωή. Ομως το γεγονός αυτό δεν αποδεικνύει απολύτως τίποτα. Είναι ο πρωταθλητής του τένις Ρότζερ Φέντερερ αδύνατος επειδή ασκείται ή ασκείται επειδή είναι αδύνατος; Είναι ο Φέντερερ αδύνατος επειδή καίει μερικές χιλιάδες θερμίδες ημερησίως ασκούμενος ή οδηγείται να δαπανά αυτή την ενέργεια επειδή το σώμα του από τη φύση του είναι έτσι φτιαγμένο, ώστε να δαπανά τις θερμίδες το ταχύτερο δυνατόν; Αν ο λιπώδης ιστός ανθίσταται στη συσσώρευση θερμίδων, το σώμα του δεν έχει άλλη επιλογή από το να τις καίει όσο μπορεί πιο γρήγορα. Το σώμα του τον οδηγεί να πάρει τη ρακέτα και να χτυπάει την μπάλα, όχι ο νους του. Αντίθετα, αυτοί που παχαίνουν έχουν το αντίστροφο πρόβλημα: Ο λιπώδης ιστός τούς οδηγεί να συσσωρεύουν θερμίδες κι έτσι αφήνουν στους μυς ένα έλλειμμα ενέργειας προς καύση. Δεν είναι η θέληση που λείπει από τους παχύσαρκους, αλλά τα καύσιμα.

Σύμφωνα με τον Τάουμπς, «το κλειδί βρίσκεται στον όγκο του λίπους που κουβαλάμε. Από βιολογική σκοπιά οι αδύνατοι άνθρωποι δεν είναι αυτοί που έχουν τη βούληση να ασκούνται περισσότερο και να τρώνε λιγότερο. Είναι οι άνθρωποι των οποίων τα σώματα είναι προγραμματισμένα να στέλνουν τις θερμίδες που καταναλώνουν στους μυς για να καούν αντί να τις στείλουν στον λιπώδη ιστό για να συσσωρευθούν. Οι υπόλοιποι κάνουμε το αντίστροφο, στέλνοντας τις θερμίδες στο λιπώδη ιστό, όπου συσσωρεύονται και δημιουργούν πλεόνασμα».

Ολα αυτά δεν σημαίνουν ότι η φυσική άσκηση δεν κάνει γενικώς καλό. Πολλοί το διασκεδάζουν. Αλλοι το θεωρούν ένα ευχάριστο διάλειμμα στην καθημερινή ρουτίνα. Η φυσική άσκηση μπορεί επίσης να μειώνει τις πιθανότητες καρδιακής προσβολής. Ισως να μας προσθέτει μερικά ακόμα χρόνια ζωης. «Ομως δεν υπάρχει κανένας λόγος να πιστεύουμε ότι γυμναζόμενοι θα χάσουμε σημαντικό βάρος και ελάχιστοι λόγοι να πιστεύουμε ότι δεν θα το ξανακερδίσουμε τρώγοντας».

Στο βαθμό στον οποίο πολλοί άνθρωποι έχασαν βάρος ασκούμενοι, αυτό συνέβη επειδή παράλληλα άλλαξαν και τις διατροφικές τους συνήθειες -λιγότερα γλυκά, αλκοολούχα, πατάτες, ζυμαρικά, ψωμιά. Και καταλήγει ο Αμερικανός διατροφολόγος:

«Είναι καιρός να υιοθετήσουμε μια επιστημονική ή βιολογική αντίληψη των υπερβολών μας και να εγκαταλείψουμε τη θρησκευτική. Τα οφέλη της άσκησης περιλαμβάνουν τη χαρά της ενάρετης ζωής. Εκανα γυμναστική σήμερα, άρα μπορώ να φάω όσο και ό,τι θέλω. Αλλά ίσως η σχέση αιτιότητας είναι αντίστροφη. Ισως ο λόγος για τον οποίο η γυμναστική είναι αναγκαία είναι επειδή τρώμε παχυντικές τροφές, το καλύτερο που πιστεύουμε ότι μπορούμε να κάνουμε στην πάλη εναντίον του δικού μας λιπώδους ιστού».


Εσωτερικά: Το μόνο που αποδεικνύουν οι έρευνες είναι ότι η άσκηση… ανοίγει την όρεξη!
Πηγή: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
Θέμα: ΕΛΕΥΘΕΡΟ

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: