matchpoint

Δεκέμβριος 30, 2007

Η έλλειψη εμπιστοσύνης κάνει τη διαφ(θ)ορά μας

Filed under: Politics and Economics — Takis Michas @ 4:03 μμ

ΕΡΕΥΝΑ.   Του ΤΑΚΗ ΜΙΧΑ 

Μόνο ένας στους πέντε Ελληνες δηλώνει ότι εμπιστεύεται τους συμπατριώτες του.

Ο Λένιν είπε κάποτε: «Η εμπιστοσύνη είναι καλή, όμως ο έλεγχος είναι καλύτερος». Αλλά ο δανός καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας Γκερτ Σβένσεν σήμερα διαφωνεί: «Καλός ο έλεγχος, αλλά φθηνότερη κι αποτελεσματικότερη η εμπιστοσύνη».

Αυτός, σύμφωνα με τον καθηγητή του Πανεπιστημίου του Αργος, είναι ο λόγος που κάνει ορισμένες χώρες όπως η Δανία να έχουν άψογο σύστημα κρατικής πρόνοιας, ενώ άλλες, όπως η Ελλάδα, έχουν τον κρατικό τομέα πνιγμένο στη διαφθορά και στη δυσλειτουργικότητα.

*Ο καθηγητής Σβένσεν εκφράζει τις ίδιες απόψεις με άλλους συναδέλφους του, που πιστεύουν ότι ένας από τους κυριότερους παράγοντες που προσδιορίζουν την ύπαρξη ενός κράτους ευημερίας είναι το λεγόμενο «κοινωνικό κεφάλαιο» – δηλαδή ο βαθμός της εμπιστοσύνης που υπάρχει μεταξύ των πολιτών.

Με άλλα λόγια, θεωρούν ότι οι άνθρωποι που εμπιστεύονται αλλήλους μπορούν να συνεργασθούν ευκολότερα, αφού δεν φοβούνται ότι κινδυνεύουν να εξαπατηθούν. Ετσι, αποδίδουν περισσότερο. Υψηλός βαθμός αμοιβαίας εμπιστοσύνης σημαίνει επίσης ότι ο πολίτης δεν θα προσπαθήσει να φοροδιαφύγει, ούτε θα επιδιώκει να επωφεληθεί δίχως να το δικαιούται από τις κοινωνικές παροχές. Ετσι, αυτές θα κατευθύνονται εκεί όπου υπάρχει ανάγκη.

*Αν η Δανία και οι άλλες σκανδιναβικές χώρες διαθέτουν ένα ζηλευτό σύστημα κοινωνικής ευημερίας, αυτό οφείλεται στους υψηλούς δείκτες κοινωνικής εμπιστοσύνης που επικρατούν σε αυτές. Μάλιστα, σε μία μελέτη 85 κρατών την οποία έκανε ο δανός καθηγητής, προκύπτει ότι η χώρα του βρίσκεται στην πρώτη θέση όσον αφορά την εμπιστοσύνη που έχουν οι πολίτες μεταξύ τους. Εκεί το 66% του πληθυσμού -δηλαδή δύο στους τρεις- δηλώνει ότι εμπιστεύεται τους συνανθρώπους του.

*Η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική στην Ελλάδα: Η χωρα μας βρίσκεται στη θέση 46 μεταξύ των 85 χωρών όσον αφορά την εμπιστοσύνη που έχουν μεταξύ τους οι πολίτες. Μόνο το 23% των Ελλήνων -δηλαδή ένας στους πέντε – απαντά ότι εμπιστεύεται τους συμπατριώτες του. Στην τελευταία θέση βρίσκεται η Βραζιλία, μια χώρα όπου μόνο το 4,8% του πληθυσμού -δηλαδή ένας είκοσι- δηλώνει ότι εμπιστεύεται τους υπόλοιπους συμπολίτες του.

*Η έλλειψη κοινωνικής εμπιστοσύνης σχετίζεται και με τον βαθμό διαφθοράς που υπάρχει σε μια χωρα.Η Ελλάδα, όπως είναι γνωστό, βρίσκεται στην πρώτη θέση (σύμφωνα με έκθεση της οργάνωσης Transparency International), όσον αφορά τη διαφθορά του δημόσιου τομέα μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Στον αντίποδα ακριβώς βρίσκεται η Δανία, όπου η διαφθορά είναι περίπου άγνωστη λέξη.

Τήρηση των κανόνων

«Η απουσία διαφθοράς σηματοδοτεί υψηλό βαθμό κοινωνικής εμπιστοσύνης», εξηγεί στην «Κ.Ε.» ο Γκ. Σβένσεν. «Αυτό ισχύει διότι χαμηλό επίπεδο διαφθοράς συνεπάγεται αυστηρή εφαρμογή των συμφωνιών, κάτι που ενθαρρύνει την αυθόρμητη οικοδόμηση εμπιστοσύνης μεταξύ των συναλλασσομένων μερών. Αν οι συναλλασσόμενοι γνωρίζουν ότι οι τυπικοί κανόνες εφαρμόζονται αυστηρά και ότι όλοι είναι ίσοι απέναντι στον νόμο, τότε είναι πιο πιθανό ότι θα συνεργάζονται χωρίς να προσπαθούν να εξαπατούν αλλήλους. Και με αυτό τον τρόπο θα οικοδομήσουν κοινωνική εμπιστοσύνη».

*Οπως δείχνει πρόσφατη έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας, η ύπαρξη κοινωνικής εμπιστοσύνης έχει σημαντική επίδραση σημαντικές επιπτώσεις στην οικονομική ανάπτυξη. Πολλοί, μάλιστα, υποστηρίζουν ότι έχει μεγαλύτερη συμβολή στους ρυθμούς ανάπτυξης ακόμη και από την παιδεία.

«Πρόκειται», γράφει ο βρετανός οικονομολόγος Νικ Χάλπερν, «για το «γράσο» στους τροχούς της οικονομίας, επιταχύνοντας τη ροή της πληροφόρησης και μειώνοντας το κόστος των συναλλαγών». Αντίθετα, στις αγορές όπου δεν υπάρχει εμπιστοσύνη μεταξύ αγοραστών και πωλητών, «οι συναλλαγές καθυστερούν από το φόβο ανάληψης ρίσκου και από τις πολύπλοκες νομικές διαδικασίες».

*Η απουσία σοβαρού «κοινωνικού κεφαλαίου» που παρατηρείται ιδίως στις χώρες του Τρίτου Κόσμου και σε ολοκληρωτικά καθεστώτα, επισημαίνει ο καθηγητής, οδηγεί στην άνθηση διαφόρων «συνωμοσιολογικών θεωριών» και στην επικράτηση της αντίληψης ότι το κάθε άτομο γύρω μας είναι εν δυνάμει «πράκτορας». Οτι, δηλαδή, εξυπηρετεί «κρυφές» ατζέντες «σκοτεινών» κέντρων.

*«Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν θα δημιουργήσει ποτέ σωστό κράτος κοινωνικής πρόνοιας;» ρωτήσαμε τον Γ. Σβένσεν.

«Οχι κατ’ ανάγκην. Οι έρευνές μου δείχνουν ότι πρέπει επειγόντως να φροντίσετε να δημιουργήσετε θεσμούς οι οποίοι θα ενισχύουν την εμπιστοσύνη μεταξύ των πολιτών».

ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ – 23/12/2007

Copyright © 2007 Χ. Κ. Τεγόπουλος Εκδόσεις Α.Ε. 

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: