matchpoint

Ιανουαρίου 31, 2008

«Οι δημοσιογραφοι πρεπει να επιστρεφουν τα δωρα!»

Filed under: Uncategorized — Takis Michas @ 9:29 πμ

«ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΟ η παράλληλη εργασία και σε γραφεία Τύπου»  Του ΤΑΚΗ ΜΙΧΑ Με αφορμή τις πρόσφατες συζητήσεις για τα δημοσιογραφικά ήθη στην Ελλάδα, επικοινωνήσαμε με έναν από τους πιο γνωστούς ειδήμονες για θέματα δημοσιογραφικής δεοντολογίας: τον Τοντ Γκίτλιν, καθηγητή δημοσιογραφίας και κοινωνιολογίας της Σχολής Δημοσιογραφίας του Πανεπιστημίου της Κολούμπια, που θεωρείται η καλύτερη παγκοσμίως στον τομέα αυτό. Ο ίδιος ο κ. Γκίτλιν υπήρξε εμβληματική φυσιογνωμία του αντιπολεμικού κινήματος στο Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ την περίοδο των «σίξτις». Εχει γράψει πάνω από 12 βιβλία, ορισμένα από τα οποία έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες.

Κατά τη διάρκεια της τηλεφωνικής μας συνέντευξης, ο Αμερικανός καθηγητής μάς έδωσε μια πολύ κατατοπιστική εικόνα για τις δημοσιογραφικές πρακτικές που δεν είναι αποδεκτές στη χώρα του, καθώς και για τα κυριότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η άσκηση μιας αξιόπιστης δημοσιογραφίας.

* Στη σχολή δημοσιογραφίας του Πανεπιστημίου της Κολούμπια, η δημοσιογραφία διδάσκεται σε μεταπτυχιακό ή προπτυχιακό επίπεδο;

* «Διδάσκεται μόνο σε μεταπτυχιακό επίπεδο. Οι φοιτητές μας έχουν ήδη πάρει το πρώτο τους πτυχίο από κάποιο άλλο πανεπιστήμιο».

* Επιτρέπεται σε έναν δημοσιογράφο στις ΗΠΑ, ο οποίος δουλεύει στην τηλεόραση ή σε εφημερίδα, να δουλεύει ταυτόχρονα στο γραφείο Τύπου ενός υπουργείου ή μιας επιχείρησης;

* «Ασφαλώς όχι! Κάτι τέτοιο θα θεωρούνταν σκανδαλώδες! Είναι αυτονόητο ότι υπάρχει ασυμβίβαστο μεταξύ των δύο αυτών απασχολήσεων. Πριν από μερικά χρόνια έγινε τεράστιος σάλος όταν αποκαλύφθηκε ότι ένας δημοσιογράφος που δούλευε στο ραδιόφωνο παράλληλα χρηματοδοτούνταν και από κάποια κρατική υπηρεσία».

* Είναι αποδεκτό να λαμβάνει ο δημοσιογράφος δώρα, κατά τη διάρκεια π.χ. των Χριστουγέννων ή για τα γενέθλιά του;

* «Σύμφωνα με τον ηθικό κώδικα που ακολουθείται π.χ. στους «Τάιμς της Νέας Υόρκης», ο δημοσιογράφος απαγορεύεται να δεχτεί οποιοδήποτε δώρο το οποίο μπορεί να θεωρηθεί ανταμοιβή για ευνοϊκή μεταχείριση. Δεν θα πρέπει να δεχτεί δώρα, εισιτήρια, εκπτώσεις (σε ξενοδοχεία, πτήσεις, είδη κ.λπ.) από οργανώσεις και επιχειρήσεις τις οποίες καλύπτει για την εφημερίδα. Οποιοδήποτε δώρο θα πρέπει να επιστρέφεται στον αποστολέα με ένα ευγενικό σημείωμα. Ομως ο δημοσιογράφος μπορεί να δώσει τα αναλώσιμα δώρα σε φιλανθρωπικά σωματεία, αφού όμως ειδοποιηθεί ο δωρητής».

* Εχουν υπάρξει στις ΗΠΑ περιπτώσεις δημοσιογράφων που χρηματοδοτούνταν από «μυστικά κονδύλια» κρατικών υπηρεσιών;

* «Πριν από 30 έτη αποκαλύφθηκε ένας αριθμός δημοσιογράφων που κατά τις δεκαετίες του ’50 και του ’60 χρηματοδοτούνταν από την CIA. Φυσικά, η κατακραυγή υπήρξε γενική».

* Ποιος είναι ο μέσος μισθός ενός νέου δημοσιογράφου εφημερίδας στις ΗΠΑ;

* «Δεν είναι πολλά. Γύρω στις 40.000 δολάρια (27.000 ευρώ) μεικτά ετησίως».

* Συνηθίζεται οι πολιτικοί να φροντίζουν να διορίζουν τους αγαπημένους τους δημοσιογράφους σε διάφορα ΜΜΕ;

* «Σε ορισμένες περιπτώσεις, όταν δηλαδή ο ειδησεογραφικός οργανισμός έχει οικονομικά οφέλη από την κυβέρνηση, κάτι τέτοιο μπορεί να συμβεί. Ομως αυτό αφορά κυρίως τα τηλεοπτικά κανάλια και όχι τις εφημερίδες. Πάντως, γενικά δεν θεωρείται μια αποδεκτή πρακτική».

* Οταν το ρεπορτάζ αφορά τα «εθνικά θέματα», αναστέλλονται οι κανόνες του δημοσιογραφικού ρεπορτάζ που διασφαλίζουν την αντικειμενικότητά του, όπως η ισορροπημένη κάλυψη όλων των πλευρών, η απόφυγη αρνητικών σχολιασμών του «εχθρού» κ.λπ.;

* «Στις καλές εφημερίδες υπάρχει ο κανόνας ότι θα πρέπει να καλύπτεται και η «εχθρική» πλευρά και ασφαλώς να αποφεύγονται οι σχολιασμοί στο ρεπορτάζ. Ομως, στην πραγματικότητα, αυτό που συμβαίνει τις περισσότερες φορές -πολλές φορές ασυνείδητα- είναι ότι δίνεται περισσότερος χώρος στις απόψεις της αμερικανικής πλευράς. Ετσι, την περίοδο που προηγήθηκε του πολέμου του Ιράκ, ο ισχυρισμό του Σαντάμ ότι δεν είχε όπλα μαζικής καταστροφής θα αναφερόταν σε όλα τα ρεπορτάζ, αλλά ο κύριος όγκος του κειμένου θα αφορούσε τους ισχυρισμούς της κυβέρνησης Μπους».

* Εχει συμβεί στις ΗΠΑ να ζητήσει το ΥΠΕΞ ή κάποια άλλη υπηρεσία την απομάκρυνση ενός δημοσιογράφου από «εθνικά ευαίσθητα θέματα» επειδή έχει «αντεθνικές» απόψεις;

* «Η μόνη περίπτωση που θυμάμαι ήταν στις αρχές της δεκαετίας του ’60. Τότε, όταν ένας δημοσιογράφος των «Τάιμς» έστελνε αρνητικές ανταποκρίσεις από το Βιετνάμ για την πορεία του πολέμου, ο πρόεδρος Κένεντι ζήτησε να μετατεθεί σε άλλο ρεπορτάζ. Ομως συνέβη ακριβώς το αντίθετο. Ο εν λόγω δημοσιογράφος αναβαθμίσθηκε και αυτή η ιστορία εξασφάλισε την παραμονή του στο Βιετνάμ!»

* Το δημοσιογραφικό απόρρητο αναγνωρίζεται νομικά στις ΗΠΑ;

* «Οχι σε όλες τις πολιτείες. Το αμερικανικό νομικό σύστημα είναι απίστευτα πολύπλοκο. Εγινε μια προσπάθεια να δημιουργηθεί σε πανεθνικό επίπεδο ένας νόμος που να θωρακίζει τους δημοσιογράφους από την υποχρέωση να αποκαλύπτουν τις πηγές τους, όμως αυτή η προσπάθεια δεν καρποφόρησε. Με άλλα λόγια, σήμερα το απόρρητο εξαρτάται από την περίπτωση και από την πολιτεία. Πάντως, το απόρρητο αφορά μόνο υλικό που έχει δημοσιευθεί σε εφημερίδα ή έχει μεταδοθεί στην τηλεόραση. Δεν αφορά τη διακίνηση υλικού με άλλο τρόπο».

* Ποιος είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος, κατά τη γνώμη σας, που απειλεί την παράδοση του ανεξάρτητου και αντικειμενικού ρεπορτάζ σήμερα;

* «Η υστερία που έχει στόχο την απόσπαση της προσοχής του κοινού. Αυτό οδηγεί στον καθορισμό της φτηνής επιδίωξης του εντυπωσιασμού ως μοναδικού κριτηρίου για τη δημοσιοποίηση ενός θέματος. Με τον τρόπο αυτό υποβαθμίζονται θέματα κεφαλαιώδους σημασίας και επιβάλλεται η ενασχόληση με ποταπά θέματα, όπως η ιδιωτική ζωή των επωνύμων, η γκλαμουριά κ.λπ. Αυτή η εξέλιξη, σε τελική ανάλυση, αποτελεί τη μεγαλύτερη πηγή διαφθοράς της δημοσιογραφίας».

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 30/01/2008 

Advertisements

Ιανουαρίου 20, 2008

Είμαστε από τη φύση μας ρατσιστές;

Filed under: Uncategorized — Takis Michas @ 3:06 μμ

ID: 1519730
Εντυπο: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
Ημ/νία: 07/01/2008
Σελ.: 62
Κατηγορία: Πλανήτης ΓΗ

Του ΤΑΚΗ ΜΙΧΑ

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι μία από τις πιο βασικές συνήθειες του ανθρώπου είναι να ομαδοποιεί τον κοινωνικό του περίγυρο. Κάθε άτομο που γνωρίζουμε το τοποθετούμε σε ένα «κουτάκι», ανάλογα με τα χαρακτηριστικά, τα οποία ο εγκέφαλός μας έχει προγραμματιστεί να διακρίνει. Πολλές έρευνες ψυχολόγων δείχνουν ότι τα τρία βασικά χαρακτηριστικά τα οποία χρησιμοποιούν οι άνθρωποι για να ταξινομούν σε ομάδες τούς συνανθρώπους τους είναι: α) το φύλο, β) η ηλικία, γ) η φυλή.

Τα αποτελέσματα αυτών και άλλων παρόμοιων ερευνών έχουν πείσει πολλούς αναλυτές ότι η ταξινόμηση των ανθρώπων ανάλογα με τη φυλή συνιστά μια βασική λειτουργία του ανθρώπινου εγκεφάλου. Φυσικά η ταξινόμηση ανθρώπων σύμφωνα με φυλετικά χαρακτηριστικά δεν σηματοδοτεί κατ’ ανάγκην ρατσισμό – να κωδικοποιείς κάποιον ως «μαύρο» και να τον εντάσσεις στην ανάλογη κατηγορία δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι υιοθετείς όλες τις αρνητικές προκαταλήψεις που υπάρχουν γι’ αυτή την κατηγορία των ανθρώπων. Από την άλλη πλευρά είναι γεγονός ότι τα ρατσιστικά στερεότυπα προϋποθέτουν την ύπαρξη φυλετικών κριτηρίων στον τρόπο με τον οποίο ταξινομεί κανείς τους συνανθρώπους του.

Ομως, πρόσφατες έρευνες αναλυτών της Εξελικτικής Ψυχολογίας με επικεφαλής τη γνωστή καθηγήτρια του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας Λύδα Κοσμίδη τείνουν να θέσουν σε αμφισβήτηση την άποψη ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι από τη φύση του προγραμματισμένος να χρησιμοποιεί φυλετικούς δείκτες στην ομαδοποίηση των ανθρώπων.

Η Λ. Κοσμίδη και οι συνεργάτες της υποστήριξαν ότι σε αντίθεση με τα κριτήρια της ηλικίας και του φύλου, το φυλετικό κριτήριο ταξινόμησης των ανθρώπων σε ομάδες δεν μπορεί να αποτελεί μέρος της βιολογικής υποδομής του εγκεφάλου μας.

Πρώτον διότι, σε αντίθεση με τις ταξινομήσεις που χρησιμοποιούν ως κριτήρια το φύλο ή την ηλικία, οι ταξινομήσεις που χρησιμοποιούν φυλετικά κριτήρια δεν έχουν πραγματική βάση. Οι επιστήμονες της Γενετικής δεν έχουν καταφέρει να ανακαλύψουν αντικειμενικές γενετικές διαφορές που να εξηγούν τα φυλετικά στερεότυπα, τα οποία οι ενήλικοι θεωρούν τόσο αυτονόητα. Οι γενετικές διαφορές μεταξύ των ανθρώπων από διαφορετικά σημεία του κόσμου είναι μικρότερες από τις γενετικές διαφορές μεταξύ των ανθρώπων που προέρχονται από το ίδιο μέρος – δηλαδή δύο γείτονες από την ίδια «φυλή» διαφέρουν γενετικά πολύ περισσότερο από ό,τι διαφέρει ένα μαθηματικά μέσο μέλος μιας «φυλής» από ένα μαθηματικά μέσο μέλος μιας άλλης «φυλής». Οι διαφορές, π.χ., που αφορούν το χρώμα του δέρματος παραπέμπουν σε ελάχιστα γονίδια.

Δεύτερον, διότι κατά τη μακρά περίοδο της εξελικτικής του ιστορίας ο άνθρωπος ελάχιστες φορές θα ερχόταν σε επαφή με ανθρώπους άλλων περιοχών του κόσμου. Οι κυνηγοί-τροφυσυλλέκτες πρόγονοί μας μετακινούνταν κυρίως με τα πόδια, κάτι που σήμαινε ότι όλες σχεδόν οι επαφές τους ήσαν τοπικές. Ο μέσος άνθρωπος της Λίθινης Εποχής ποτέ σχεδόν στη ζωή του δεν θα αντάμωνε άτομα που θα είχαν μια τέτοια γενετική απόσταση που να δικαιολογούσε την ταξινόμησή τους ως ανήκοντες σε διαφορετική «φυλή». Αν λοιπόν ο μέσος πρόγονός μας δεν θα αντάμωνε ποτέ τόσο διαφορετικούς ανθρώπους, είναι πολύ δύσκολο να κατανοήσει κανείς πώς η φυσική επιλογή θα οδηγούσε στη διαμόρφωση εγκεφαλικών μηχανισμών που στην ουσία θα του ήταν άχρηστοι.

Αυτό φυσικά δεν ισχύει στην περίπτωση της αναγνώρισης χαρακτηριστικών, όπως η ηλικία ή το φύλο. Εδώ η φυσική επιλογή θα ευνοούσε την ανάπτυξη νευροϋπολογιστικών εγκεφαλικών μηχανισμών που θα κωδικοποιούσαν αυτά τα χαρακτηριστικά. Για εκατομμύρια χρόνια οι πρόγονοί μας κατοικούσαν σε έναν κόσμο όπου η καταγραφή της ηλικίας και του φύλου του συνανθρώπου τους ήταν βασικό στοιχείο που σου επέτρεπε να προβλέψεις τη συμπεριφορά του και να δράσεις ανάλογα.

Σύμφωνα με τη Λ. Κοσμίδη και την επιστημονική της ομάδα, η τάση να χρησιμοποιούμε φυλετικές κατηγοριοποιήσεις δεν παραπέμπει σε μια εγγενή βασική λειτουργία του εγκεφάλου, αλλά αποτελεί ένα δευτερεύον υποπαράγωγο μιας άλλης βασικής λειτουργίας: της ανίχνευσης κοινωνικών συνασπισμών και συμμαχιών. Το να μπορούν να διακρίνουν αν ένα άτομο ανήκε σε μια συμμαχική ή εχθρική ομάδα ήταν απαραίτητο για την επιβίωση των προγόνων μας. Οπως γράφει: «για να μπορέσουν να προβλέψουν τις πιθανές κοινωνικές επιπτώσεις διαφορετικών μορφών δραστηριοποίησης και για να μπορέσουν να πλοηγηθούν με επιτυχία στον κοινωνικό τους περίγυρο, οι πρόγονοί μας θα έπρεπε να ήταν εφοδιασμένοι με ένα νευρογνωσιολογικό μηχανισμό που θα μπορούσε να καταγράφει αυτές τις μεταβαλλόμενες συμμαχίες».

Η χρησιμοποίηση φυλετικών κριτηρίων στην ανίχνευση συμμαχιών μπορεί να συμβαίνει ορισμένες φορές όμως είναι συγκυριακή και μπορεί να αντικατασταθεί εξίσου εύκολα με άλλα χαρακτηριστικά. Σε ένα π.χ. πείραμα ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να ταξινομήσουν μαύρους και λευκούς που φορούσαν αδιάκριτα κόκκινα και κίτρινα πουκάμισα. Στις απαντήσεις οι συμμετέχοντες έτειναν να χρησιμοποιούν εξίσου το χρώμα των πουκαμίσου με το χρώμα του δέρματος ως βάση για την ταξινόμηση. Αυτό σημαίνει, σύμφωνα με τη Λ. Κοσμίδη, ότι τα ρατσιστικά στερεότυπα και διακρίσεις δεν είναι τα παράγωγα ενός βασικού εγκεφαλικού μηχανισμού, αλλά συγκυριακά χαρακτηριστικά τα οποία χρησιμοποιεί ή απορρίπτει το άτομο ανάλογα με την περίσταση. Τα φυλετικά χαρακτηριστικά λειτουργούν μάλλον ως «σημαίες ευκαιρίας» παρά ως βιολογικά καθορισμένα κουμπιά διακρίσεων.

Σε κοινωνίες που έχουν δεν καταργηθεί οι φυλετικές διακρίσεις, η εμφάνιση και τα φυλετικά χαρακτηριστικά μπορεί πράγματι να συσχετίζονται με την ύπαρξη και τη λειτουργία ομάδων και συμμαχιών. Σε αυτές τις συνθήκες ο εγκέφαλος θα χρησιμοποιήσει φυλετικά χαρακτηριστικά ως βάση της ομαδοποίησης. Ομως σε ένα διαφορετικό περιβάλλον, δηλαδή σε κοινωνίες που όλες οι ομάδες είναι ενσωματωμένες, αυτό δεν θα συμβεί.

http://www.tmichas.wordpress.com


Πηγή: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
Στήλη: ΠΛΑΝΗΤΗΣ-ΓΗ

Διάφορα: ΙΔΕΕΣ – ΓΕΓΟΝΟΤΑ – ΠΡΟΣΩΠΑ

Ιανουαρίου 8, 2008

H διακριτικη γοητεια του «ενδοτισμου»

Filed under: Politics and Economics — Takis Michas @ 7:08 μμ

Πλανήτης ΓΗ 

 Του ΤΑΚΗ ΜΙΧΑ Υπάρχουν δύο είδη κρατών: κράτη τα οποία αναγνωρίζουν τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων «αλλοεθνών» που διέπραξαν στο παρελθόν και τα κράτη εκείνα τα οποία αποσιωπούν συνειδητά (αν δεν εξωραΐζουν…) ανάλογες πράξεις.

Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν πολλές χώρες της Δύσης -όπως οι σκανδιναβικές, η Ολλανδία, οι ΗΠΑ, η Βρετανία, η Γαλλία, η Γερμανία κ.ά. Στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν χώρες όπως η Σερβία, η Ελλάδα, η Τουρκία και πολλές άλλες, όπου κάθε προσπάθεια κριτικής αντιμετώπισης πτυχών του παρελθόντος αντιμετωπίζεται ως πράξη «ενδοτισμού» και επισύρει τη γενική κατακραυγή.

Μπιλ Κλίντον

Μερικά παραδείγματα από την πρώτη ομάδα: Η δήλωση του Αμερικανού προέδρου Μπιλ Κλίντον όταν ήρθε στην Ελλάδα το 1999, με την οποία αναγνώριζε την υποστήριξη των ΗΠΑ στο χουντικό καθεστώς και ζητούσε συγγνώμη. Παραμένοντας στις ΗΠΑ, η πρόσφατη απόφαση της αμερικανικής Βουλής να ζήτησει επίσημα συγγνώμη από τους κατοίκους της Χαβάης για την ανατροπή της μοναρχίας το 1893. Επίσης, παλαιότερα, η συγγνώμη που είχαν ζητήσει οι αμερικανικές αρχές από τους Ιάπωνες που είχαν κρατηθεί σε στρατόπεδα κατά την περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και η παροχή αποζημιώσεων.

Τόνι Μπλερ

Στη Βρετανία ο πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ ζήτησε συγγνώμη από τους Ιρλανδούς για την αδιαφορία της χώρας του για τους Ιρλανδούς που πέθαναν κατά τη διάρκεια του Λιμού της Πατάτας το 1840. Επίσης η πρόσφατη υιοθέτηση από το γαλλικό Κοινοβούλιο ενός ψηφίσματος που ανέφερε ότι: «Το εμπόριο σκλάβων στον Ατλαντικό και τον Ινδικό Ωκεανό που στρεφόταν από τον 15ο αιώνα και μετά εναντίον των Αφρικανών, Αμερικανοϊνδιανών και Ινδιάνων, συνιστά έγκλημα κατά της ανθρωπότητας». Επίσης η συνεργασία των γαλλικών αρχών (και όχι μόνο…) με τους Γερμανούς στην εξόντωση των Γαλλοεβραίων είναι ένα γενικώς αναγνωρισμένο γεγονός, όπως και η χρήση βασανιστηρίων στον πόλεμο της Αλγερίας.

Ιωάννης Παύλος ο Β’

Ακόμα και η Καθολική Εκκλησία- που δεν φημίζεται για το κριτικό της πνεύμα -ακολουθεί το πνεύμα της εποχής. Ετσι έχει ζητήσει συγγνώμη, μεταξύ άλλων, για τον τρόπο που συμπεριφέρθηκε στον Γαλιλαίο, στους Εβραίους και στους Τσιγγάνους. Μάλιστα, όπως όλοι γνωρίζουμε, ο Πάπας Ιωάννης Παύλος ο Β’ ζήτησε συγγνώμη από τους Ορθοδόξους για την καταστροφή της Κωνσταντινούπολης πριν από 800 χρόνια, κατά τη διάρκεια της Δ’ Σταυροφορίας. Επίσης πρόσφατα στις ΗΠΑ το Εθνικό Συμβούλιο των Εκκλησιών ζήτησε συγγνώμη από τους Ινδιάνους για το γεγονός ότι οι Ευρωπαίοι ανακάλυψαν τη χώρα τους και έκλεψαν τη γη τους. Τα παραδείγματα βρίθουν.

Στην άλλη πλευρά, υπάρχουν χώρες που όχι απλώς αρνούνται να αναγνωρίσουν τις «σκοτεινές κηλίδες» του παρελθόντος, αλλά όπου επιπλέον κάθε τέτοια προσπάθεια αντιμετωπίζεται ως εγκληματικός «ενδοτισμός». Μια τέτοια χώρα είναι η Τουρκία, όπου οι δικαστικές και άλλες ταλαιπωρίες όλων όσοι έχουν ασχοληθεί με π.χ. το θέμα της γενοκτονίας των Αρμενίων -όπως οι συγγραφείς Ορχάν Παμούκ και Ελιφ Σαφάκ- είναι γνωστές και δεν χρήζουν επανάληψης. Στην Ιαπωνία πάλι οι αρχές, σε ολοένα μεγαλύτερο βαθμό, «καθαρίζουν» από τα βιβλία της Ιστορίας οποιαδήποτε αναφορά στα εγκλήματα που διέπραξε ο στρατός τους στην Ασία -όπως, π.χ., τον λεγόμενο «βιασμό της Νανκίν», δηλαδή την εξόντωση δεκάδων χιλιάδων Κινέζων το 1937. Στην ίδια κατηγορία ανήκει και η Ελλάδα: Τα «εγκεκριμένα» ιστορικά βιβλία περιέχουν απλώς μια αγιογραφία της «πορείας τους έθνους», ενώ, όπως έδειξε η πρόσφατη ιστορία με το σχολικό εγχειρίδιο, ακόμα και ανεπαίσθητες αποκλίσεις από το επίσημο μοντέλο απαγορεύονται αυστηρά. «Η αντίληψη των περισσοτέρων Ελλήνων για την ιστορία της χώρας τους», αναφέρει ο γνωστός ιστορικός Μαρκ Μαζάουερ «εξακολουθεί να επικεντρώνεται στη συνέχεια από τον Μέγα Αλέξανδρο στην Επανάσταση του 21». Παράλληλα, κριτικές μονογραφίες, όπως του Τ. Κωστόπουλου (Σλαβομακεδονική γλώσσα, Μικρά Ασία), Γ. Μαργαρίτη (μειονότητες ), Δ. Λιθοξόου (Μακεδονικό), Ε. Σκοποτέα (Μεγάλη Ιδέα), Ι. Στεφανίδη (σοβινιστικός αντιαμερικανισμός), Ν. Ροτζώκου (Επανάσταση του ’21), Γ. Μαυρογορδάτου (Μεσοπόλεμος), Α. Καρακασίδου (Σλαβομακεδόνες) Μ. Ευθυμίου και Κ. Μολχό (Εβραίοι), Μ. Δρουσιώτη (Κυπριακό), Σ. Αναγνωστοπούλου (Μικρά Ασία) κ.ά παραμένουν γνωστές μόνο σε έναν μικρό κύκλο μαθητών του «κρυφού σχολείου».

Καταλήγοντας πρέπει να τονισθεί ότι ο «ενδοτισμός» δεν είναι απαραίτητα χαρακτηριστικό μόνο των εύπορων δυτικών κρατών. Ακόμα και σε σχετικά «πρωτόγονες» κοινωνίες μπορεί να ανακαλύψει κανείς κριτική ευαισθησία για το παρελθόν. Οπως μας πληροφορεί το τηλεγράφημα του «Ρόιτερς» που παραθέτουμε:

«Οι κάτοικοι του χωριού Νουμπουτάου (στα νησιά Φίτζι) έκλαιγαν καθώς ζητούσαν συγγνώμη από τους απογόνους ενός Βρετανού ιεραπόστολου, τον οποίο δολοφόνησαν και έφαγαν οι πρόγονοί τους πριν από 136 χρόνια. Οι ιθαγενείς έσφαξαν μια αγελάδα και ο φύλαρχος Ρατού Ναϊγουαμπαλαβού, απόγονος του φύλαρχου που είχε μαγειρέψει τον ιεραπόστολο, φίλησε τους 11 συγγενείς του ιεραπόστολου που ήταν παρόντες στην τελετή, ζητώντας τους συγγνώμη».

Οπως φαίνεται, μερικοί αιώνες φωτός χωρίζουν την Ελλάδα από τους κανίβαλους των νήσων Φίτζι -και όχι προς την κατεύθυνση που ίσως να υπέθετε κανείς.

www.tmichas.wordpress.com

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 24/12/2007 

H Ελλαδα του Φοβου

Filed under: Uncategorized — Takis Michas @ 6:07 μμ

Ερευνα της «Wall Street Journal» Η χώρα με τη μεγαλύτερη οικονομική ανασφάλεια Ελλάδα του φόβου Του ΤΑΚΗ ΜΙΧΑ Εντυπωσιακά στοιχεία για την Ελλάδα σε σχέση με τον υπόλοιπο κόσμο, περιέχει μια πλανητική έρευνα την οποία έκανε η γνωστή αμερικανική εφημερίδα «Wall Street Journal» ως μέρος ενός γενικότερου ρεπορτάζ με τίτλο «Η εποχή του φόβου». Η αμερικανική εφημερίδα παραχώρησε τα στοιχεία που αφορούν την Ελλάδα στην «Ε», τα οποία βλέπουν για πρώτη φορά σήμερα το φως της δημοσιότητας. 

Από το εξώφυλλο της «Wall Street Journal»

Συνοπτικά η εικόνα που προκύπτει είναι ότι η Ελλάδα είναι μια από τις πιο απαισιόδοξες και φοβισμένες για το μέλλον χώρες στον κόσμο. Η Ελλάδα είναι η χώρα στον κόσμο στην οποία επικρατεί η μεγαλύτερη οικονομική ανασφάλεια, όπου υπάρχει το μεγαλύτερο ποσοστό ανθρώπων που πιστεύουν ότι η κατάσταση στο παγκόσμιο σύστημα χειροτερεύει και όπου επικρατεί ο μεγαλύτερος φόβος για τις κλιματικές αλλαγές που προκαλεί η υπερθέρμανση του πλανήτη.

Επίσης η Ελλάδα διαφοροποιείται ουσιαστικά από τις άλλες χώρες του πλανήτη σχετικά με το θέμα της τρομοκρατίας: Στην Ελλάδα βρίσκει κανείς τα χαμηλότερα ποσοστά ανθρώπων που πιστεύουν ότι η τρομοκρατία συνιστά μια σοβαρή απειλή.

Η έρευνα αποκαλύπτει επίσης ότι η πολυδιαφημισμένη «θρηκευτικότητα» των Ελλήνων είναι μάλλον μύθος: Μπορεί ο Ρωμιός να γεμίζει της εκκλησίες την Ανάσταση, όμως στα σοβαρά θέματα τα ποσοστά των Ελλήνων που στρέφονται προς την επιστήμη αντί για τη θρησκεία είναι αρκετά υψηλά -και οπωσδήποτε υψηλότερα σε σχέση με χώρες όπως οι ΗΠΑ ή η Ρωσία. Επίσης ελάχιστοι Ελληνες πιστεύουν ότι τη λύση στα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κόσμος μπορεί να τη δώσει η θρησκεία.

Η πολιτικοποίηση στην Ελλάδα, όπως και στον υπόλοιπο κόσμο, βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα. Στην Ελλάδα μεταξύ των πολιτικοποιημένων υπερέχουν οι σοσιαλιστές κυρίως στις μεγάλες ηλικίες, ενώ μεταξύ των νέων το ποσοστό μειώνεται σημαντικά.

Στο ερώτημα τι φοβούνται περισσότερο στην προσωπική τους ζωή, οι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο θέτουν σε πρώτη μοίρα το θάνατο ή μια σοβαρή ασθένεια. Ομως η Ελλάδα είναι η χώρα όπου υπάρχει το μεγαλύτερο ποσοστό ανθρώπων που δηλώνουν ως δεύτερο μεγάλο φόβο την απώλεια της εργασίας ή τη ζημιά στις επενδύσεις τους (24%). Πρόκειται για ένα ποσοστό που υπερβαίνει κατά πολύ τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (10%). Είναι ενδιαφέρον ότι το ποσοστό των ανθρώπων που αισθάνονται οικονομικά ανασφαλείς είναι πολύ μεγαλύτερο σε μια χώρα όπως την Ελλάδα σε σύγκριση με το κέντρο του «άγριου καπηταλισμού», τις ΗΠΑ (10%), παρά το γεγονός ότι στην πρώτη οι απολύσεις είναι πολύ δυσκολότερες από ό,τι στη δεύτερη.

Στην ερώτηση ποιος είναι ο μεγαλύτερος φόβος για την παγκόσμια κοινωνία σήμερα, η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη θέση παγκοσμίως όσον αφορά το ποσοστό των ανθρώπων που φοβούνται για την υπερθέρμανση του πλανήτη και την καταστροφή του περιβάλλοντος (34%). Στη δεύτερη θέση όσον αφορά τα ποσοστά των ανθρώπων που εκφράζουν τον ίδιο φόβο βρίσκεται η Τουρκία (27%).

Από την άλλη πλευρά η Ελλάδα βρίσκεται στην τελευταία θέση παγκοσμίως όσον αφορά τον αριθμό των ατόμων που θεωρούν την τρομοκρατία ως απειλή· μόλις το 4%. Αυτό διαφοροποιεί ουσιαστικά την Ελλάδα από τις άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης όπου η τρομοκρατία είναι ο μεγαλύτερος φόβος (17%). Τα υψηλότερα ποσοστά των ανθρώπων που θεωρούν την τρομοκρατία το μεγαλύτερο πρόβλημα τα βρίσκει κανείς στην Ινδία (32%) και στη Ρωσία (22%). Παραδόξως στην Αμερική, που ηγείται του «πολέμου εναντίον της τρομοκρατίας», μόλις το 14% του πληθυσμού τη θεωρεί ως το σοβαρότερο πρόβλημα.

Ιδιαίτερα απαισιόδοξοι σε σχέση με τους κατοίκους των άλλων χωρών εμφανίζονται οι Ελληνες όσον αφορά τις προοπτικές της παγκόσμιας κοινωνίας. Ετσι η Ελλάδα εμφανίζει το υψηλότερο ποσοστό των ανθρώπων (74%) που πιστεύουν ότι τα πράγματα πάνε συνεχώς χειρότερα. Στη δεύτερη θέση απαισιοδοξίας είναι η Τουρκία (72%) και στην τρίτη οι ΗΠΑ (62%). Μόνο το 20% των Ευρωπαίων και το 22% των Αμερικανών πιστεύουν ότι η παγκόσμια κοινωνία βελτιώνεται. Η χώρα όπου επικρατεί η μεγαλύτερη αισιοδοξία είναι η Ινδία, όπου το 51% δηλώνουν ότι η κατάσταση βελτιώνεται. Σχολιάζοντας τη γενικότερη απαισιόδοξη άποψη που επικρατεί παγκοσμίως, ο αναλυτής της GFK στις Βρυξέλλες Μαρκ Χόφμαν την αποδίδει σε μεγάλο ποσοστό στα ΜΜΕ: «Υπάρχει μια συνεχής ροή αρνητικών ειδήσεων και σχολίων και αυτό επηρεάζει τις απόψεις του κόσμου».

Αντίθετα με τις διαδομένα στερεότυπα περι «βαθιάς θρησκευτικότητας», περισσότεροι είναι οι Ελληνες που εναποθέτουν τις ελπίδες για το μέλλον στην επιστήμη παρά στη θρησκεία (23% έναντι 15%).

Αντίστροφη παρουσιάζεται η εικόνα σε χώρες όπως η Πολωνία (6% επιστήμη έναντι 28% θρησκεία), οι ΗΠΑ (14% έναντι 31%) και η Ρωσία (2% έναντι 12%).

Ακόμη και στην Τουρκία η επιστήμη έχει μια ελαφρά υπεροχή έναντι της θρησκείας (21% έναντι 20%). Εκεί όμως που η επιστήμη κυριολεκτικά εκμηδενίζει τη θρησκεία είναι στη Σουηδία: Το 31% θεωρούν ότι η ελπίδα για τον κόσμο βρίσκεται στην επιστήμη και μόλις το 3% στη θρησκεία.

Τα ποσοστά των ατόμων στην Ελλάδα που προτιμούν την επιστήμη παρά τη θρησκεία είναι υψηλότερα στις νέες ηλικίες. Μεταξύ των ατόμων 30-49 ετών η αναλογία είναι 26%-15%, ενώ στις άνω των 50 ετών ηλικίες η αναλογία είναι η ίδια: 19%.

Απαντώντας στο ερώτημα σχετικά με τους τρόπους με τους οποίους κανείς βοηθά στη βελτίωση του κόσμου, στην Ελλάδα βρίσκει κανείς το μεγαλύτερο ποσοστό ανθρώπων (39%) που δηλώνουν ότι συνεισφέρουν στη βελτίωση του κόσμου καταβάλλοντας προσπάθειες για τη συντήρηση και την καθαριότητα του περιβάλλοντος. Το ποσοστό είναι ιδιαίτερα υψηλό στις ηλικίες 30-49 (46%) και μειώνεται σημαντικά μετά τα 50 (29%).

Στην ιδια ερώτηση το μεγαλύτερο ποσοστό των ανθρώπων στην Ευρώπη απαντούν ότι συνεισφέρουν στη βελτίωση του κόσμου ζώντας ως ηθικά άτομα.

Θρησκεία

Οι απαντήσεις στο ερώτημα αυτό ενισχύουν την άποψη ότι όταν οι Ελληνες σοβαρεύονται ξεχνάνε τη θρησκεία: Η Ελλάδα εμφανίζει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά ανθρώπων στο κόσμο (4%) που πιστεύουν ότι μπορείς να βοηθήσεις τον κόσμο συμμετέχοντας στην εκκλησία ή ασπαζόμενος μια θρησκεία. Το ποσοστό αυτό είναι πολύ χαμηλότερο από χώρες όπως η Ρουμανία (11%) ή οι ΗΠΑ (20%).

Εξαιρετικά χαμηλά σε όλες τις χώρες είναι τα ποσοστά των ατόμων που δηλώνουν ότι δραστηριοποιούνται πολιτικά για να βελτιώσουν τον κόσμο -είτε υποστηρίζοντας το σοσιαλισμό και την αναδιανομή του εισοδήματος είτε υποστηρίζοντας τον καπιταλισμό και την ελεύθερη αγορά. Μεταξύ των πολιτικοποιημένων κυριαρχούν παγκοσμίως οι υποστηρικτές της αναδιανομής -με την Ελλάδα και την Ινδία να προηγούνται 10% και 7% αντίστοιχα. Σε χώρες όπως η Αυστρία, η Γερμανία, οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, η Ρωσία και η Ινδία, τα ποσοστά είτε είναι μοιρασμένα είτε επικρατούν οι οπαδοί της ελεύθερης αγοράς.

Πάντως είναι ενδιαφέρον ότι στην Ελλάδα το μεγαλύτερο ποσοστό των ανθρώπων που πιστεύουν ότι η σοσιαλιστική πολιτική δράση θα βοηθήσει τον κόσμο βρίσκεται στις άνω των 50 ετών ηλικίες (15%). Αντίθετα στις ηλικίες 30-49 ετών η πίστη στην αναδιανομή και το σοσιαλισμό μειώνεται δραματικά (8%).

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 04/01/2008

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.