matchpoint

Ιανουαρίου 20, 2008

Είμαστε από τη φύση μας ρατσιστές;

Filed under: Uncategorized — Takis Michas @ 3:06 μμ

ID: 1519730
Εντυπο: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
Ημ/νία: 07/01/2008
Σελ.: 62
Κατηγορία: Πλανήτης ΓΗ

Του ΤΑΚΗ ΜΙΧΑ

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι μία από τις πιο βασικές συνήθειες του ανθρώπου είναι να ομαδοποιεί τον κοινωνικό του περίγυρο. Κάθε άτομο που γνωρίζουμε το τοποθετούμε σε ένα «κουτάκι», ανάλογα με τα χαρακτηριστικά, τα οποία ο εγκέφαλός μας έχει προγραμματιστεί να διακρίνει. Πολλές έρευνες ψυχολόγων δείχνουν ότι τα τρία βασικά χαρακτηριστικά τα οποία χρησιμοποιούν οι άνθρωποι για να ταξινομούν σε ομάδες τούς συνανθρώπους τους είναι: α) το φύλο, β) η ηλικία, γ) η φυλή.

Τα αποτελέσματα αυτών και άλλων παρόμοιων ερευνών έχουν πείσει πολλούς αναλυτές ότι η ταξινόμηση των ανθρώπων ανάλογα με τη φυλή συνιστά μια βασική λειτουργία του ανθρώπινου εγκεφάλου. Φυσικά η ταξινόμηση ανθρώπων σύμφωνα με φυλετικά χαρακτηριστικά δεν σηματοδοτεί κατ’ ανάγκην ρατσισμό – να κωδικοποιείς κάποιον ως «μαύρο» και να τον εντάσσεις στην ανάλογη κατηγορία δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι υιοθετείς όλες τις αρνητικές προκαταλήψεις που υπάρχουν γι’ αυτή την κατηγορία των ανθρώπων. Από την άλλη πλευρά είναι γεγονός ότι τα ρατσιστικά στερεότυπα προϋποθέτουν την ύπαρξη φυλετικών κριτηρίων στον τρόπο με τον οποίο ταξινομεί κανείς τους συνανθρώπους του.

Ομως, πρόσφατες έρευνες αναλυτών της Εξελικτικής Ψυχολογίας με επικεφαλής τη γνωστή καθηγήτρια του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας Λύδα Κοσμίδη τείνουν να θέσουν σε αμφισβήτηση την άποψη ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι από τη φύση του προγραμματισμένος να χρησιμοποιεί φυλετικούς δείκτες στην ομαδοποίηση των ανθρώπων.

Η Λ. Κοσμίδη και οι συνεργάτες της υποστήριξαν ότι σε αντίθεση με τα κριτήρια της ηλικίας και του φύλου, το φυλετικό κριτήριο ταξινόμησης των ανθρώπων σε ομάδες δεν μπορεί να αποτελεί μέρος της βιολογικής υποδομής του εγκεφάλου μας.

Πρώτον διότι, σε αντίθεση με τις ταξινομήσεις που χρησιμοποιούν ως κριτήρια το φύλο ή την ηλικία, οι ταξινομήσεις που χρησιμοποιούν φυλετικά κριτήρια δεν έχουν πραγματική βάση. Οι επιστήμονες της Γενετικής δεν έχουν καταφέρει να ανακαλύψουν αντικειμενικές γενετικές διαφορές που να εξηγούν τα φυλετικά στερεότυπα, τα οποία οι ενήλικοι θεωρούν τόσο αυτονόητα. Οι γενετικές διαφορές μεταξύ των ανθρώπων από διαφορετικά σημεία του κόσμου είναι μικρότερες από τις γενετικές διαφορές μεταξύ των ανθρώπων που προέρχονται από το ίδιο μέρος – δηλαδή δύο γείτονες από την ίδια «φυλή» διαφέρουν γενετικά πολύ περισσότερο από ό,τι διαφέρει ένα μαθηματικά μέσο μέλος μιας «φυλής» από ένα μαθηματικά μέσο μέλος μιας άλλης «φυλής». Οι διαφορές, π.χ., που αφορούν το χρώμα του δέρματος παραπέμπουν σε ελάχιστα γονίδια.

Δεύτερον, διότι κατά τη μακρά περίοδο της εξελικτικής του ιστορίας ο άνθρωπος ελάχιστες φορές θα ερχόταν σε επαφή με ανθρώπους άλλων περιοχών του κόσμου. Οι κυνηγοί-τροφυσυλλέκτες πρόγονοί μας μετακινούνταν κυρίως με τα πόδια, κάτι που σήμαινε ότι όλες σχεδόν οι επαφές τους ήσαν τοπικές. Ο μέσος άνθρωπος της Λίθινης Εποχής ποτέ σχεδόν στη ζωή του δεν θα αντάμωνε άτομα που θα είχαν μια τέτοια γενετική απόσταση που να δικαιολογούσε την ταξινόμησή τους ως ανήκοντες σε διαφορετική «φυλή». Αν λοιπόν ο μέσος πρόγονός μας δεν θα αντάμωνε ποτέ τόσο διαφορετικούς ανθρώπους, είναι πολύ δύσκολο να κατανοήσει κανείς πώς η φυσική επιλογή θα οδηγούσε στη διαμόρφωση εγκεφαλικών μηχανισμών που στην ουσία θα του ήταν άχρηστοι.

Αυτό φυσικά δεν ισχύει στην περίπτωση της αναγνώρισης χαρακτηριστικών, όπως η ηλικία ή το φύλο. Εδώ η φυσική επιλογή θα ευνοούσε την ανάπτυξη νευροϋπολογιστικών εγκεφαλικών μηχανισμών που θα κωδικοποιούσαν αυτά τα χαρακτηριστικά. Για εκατομμύρια χρόνια οι πρόγονοί μας κατοικούσαν σε έναν κόσμο όπου η καταγραφή της ηλικίας και του φύλου του συνανθρώπου τους ήταν βασικό στοιχείο που σου επέτρεπε να προβλέψεις τη συμπεριφορά του και να δράσεις ανάλογα.

Σύμφωνα με τη Λ. Κοσμίδη και την επιστημονική της ομάδα, η τάση να χρησιμοποιούμε φυλετικές κατηγοριοποιήσεις δεν παραπέμπει σε μια εγγενή βασική λειτουργία του εγκεφάλου, αλλά αποτελεί ένα δευτερεύον υποπαράγωγο μιας άλλης βασικής λειτουργίας: της ανίχνευσης κοινωνικών συνασπισμών και συμμαχιών. Το να μπορούν να διακρίνουν αν ένα άτομο ανήκε σε μια συμμαχική ή εχθρική ομάδα ήταν απαραίτητο για την επιβίωση των προγόνων μας. Οπως γράφει: «για να μπορέσουν να προβλέψουν τις πιθανές κοινωνικές επιπτώσεις διαφορετικών μορφών δραστηριοποίησης και για να μπορέσουν να πλοηγηθούν με επιτυχία στον κοινωνικό τους περίγυρο, οι πρόγονοί μας θα έπρεπε να ήταν εφοδιασμένοι με ένα νευρογνωσιολογικό μηχανισμό που θα μπορούσε να καταγράφει αυτές τις μεταβαλλόμενες συμμαχίες».

Η χρησιμοποίηση φυλετικών κριτηρίων στην ανίχνευση συμμαχιών μπορεί να συμβαίνει ορισμένες φορές όμως είναι συγκυριακή και μπορεί να αντικατασταθεί εξίσου εύκολα με άλλα χαρακτηριστικά. Σε ένα π.χ. πείραμα ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να ταξινομήσουν μαύρους και λευκούς που φορούσαν αδιάκριτα κόκκινα και κίτρινα πουκάμισα. Στις απαντήσεις οι συμμετέχοντες έτειναν να χρησιμοποιούν εξίσου το χρώμα των πουκαμίσου με το χρώμα του δέρματος ως βάση για την ταξινόμηση. Αυτό σημαίνει, σύμφωνα με τη Λ. Κοσμίδη, ότι τα ρατσιστικά στερεότυπα και διακρίσεις δεν είναι τα παράγωγα ενός βασικού εγκεφαλικού μηχανισμού, αλλά συγκυριακά χαρακτηριστικά τα οποία χρησιμοποιεί ή απορρίπτει το άτομο ανάλογα με την περίσταση. Τα φυλετικά χαρακτηριστικά λειτουργούν μάλλον ως «σημαίες ευκαιρίας» παρά ως βιολογικά καθορισμένα κουμπιά διακρίσεων.

Σε κοινωνίες που έχουν δεν καταργηθεί οι φυλετικές διακρίσεις, η εμφάνιση και τα φυλετικά χαρακτηριστικά μπορεί πράγματι να συσχετίζονται με την ύπαρξη και τη λειτουργία ομάδων και συμμαχιών. Σε αυτές τις συνθήκες ο εγκέφαλος θα χρησιμοποιήσει φυλετικά χαρακτηριστικά ως βάση της ομαδοποίησης. Ομως σε ένα διαφορετικό περιβάλλον, δηλαδή σε κοινωνίες που όλες οι ομάδες είναι ενσωματωμένες, αυτό δεν θα συμβεί.

http://www.tmichas.wordpress.com


Πηγή: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
Στήλη: ΠΛΑΝΗΤΗΣ-ΓΗ

Διάφορα: ΙΔΕΕΣ – ΓΕΓΟΝΟΤΑ – ΠΡΟΣΩΠΑ

Advertisements

1 σχόλιο »

  1. does anyone knows if there is any other information about this subject in other languages?

    Σχόλιο από Yaz Okulu — Μαρτίου 27, 2008 @ 11:42 πμ | Απάντηση


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: