matchpoint

Απρίλιος 23, 2008

Η φτώχεια προκαλεί τη φτώχεια

Filed under: Politics and Economics — Takis Michas @ 11:46 πμ

ID: 1546376 Εντυπο: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ Ημ/νία: 21/04/2008 Σελ.: 52 Κατηγορία: Πλανήτης ΓΗ

Του ΤΑΚΗ ΜΙΧΑ (www.tmichas.wordpress.com)
Ακόμη και στις εύπορες κοινωνίες της Δύσης η φτώχεια είναι παρούσα. Στο ερώτημα, γιατί το φαινόμενο αυτό δεν έχει εξαφανιστεί, οι απαντήσεις ποικίλλουν.

Οι προερχόμενοι από τον συντηρητικό χώρο αναλυτές πιστεύουν ότι η φτώχεια οφείλεται στις εγγενείς αδυναμίες των φορέων της: έλλειψη εργατικότητας, χαμηλή ευφυΐα, έλλειψη αυτοπειθαρχίας είναι ορισμένες από τις πιο γνωστές εξηγήσεις του φαινομένου. Από τη συντηρητική λοιπόν σκοπιά η φτώχεια είναι ένα φαινόμενο που θα εξακολουθεί να υπάρχει, όσο θα υπάρχουν ανθρώπινες αδυναμίες. Από την προοδευτική πλευρά τα αίτια αναζητούνται κυρίως στην έλλειψη ευκαιριών που επιβάλλουν οι κοινωνικές συνθήκες: φυλετικές διακρίσεις (π.χ. μαύρων στις ΗΠΑ), οικογενειακό περιβάλλον, χαμηλή ποιότητα παιδείας κ.λπ. Από τη δική τους λοιπόν σκοπιά η φτώχεια είναι ένα φαινόμενο που μπορεί να εξαλειφθεί, αν υπάρξουν οι αναγκαίες αλλαγές. Ομως πρόσφατα ο καθηγητής Τσαρλς Καρέλις του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον πρότεινε μια θεωρία που θέτει σε εντελώς νέες βάσεις τη συζήτηση για τη φτώχεια. Σύμφωνα με την θεωρία του, τα αίτια της φτώχειας είναι… η φτώχεια! «Το βασικό πρόβλημα δεν είναι ούτε η έλλειψη αυτοπειθαρχίας ούτε η έλλειψη ευκαιριών» γράφει. «Το επιχείρημά μου είναι ότι η φτώχεια προκαλεί τη φτώχεια». Οι περισσότεροι άνθρωποι που πλήττονται από τη φτώχεια είναι άτομα που δεν ολοκλήρωσαν την εκπαίδευσή τους, έμπλεξαν με τα ναρκωτικά, έκαναν παιδιά σε εφηβική ηλικία, ήρθαν σε σύγκρουση με το νόμο κ.λπ. Εκ πρώτης άποψης αυτή η συμπεριφορά είναι τελείως ανορθολογική. Ο πλούσιος θα έπρεπε να ήταν αυτός που θα είχε την άνεση να είναι τεμπέλης ή να κάνει χρήση ναρκωτικών. Διότι σύμφωνα με τις θεωρίες των οικονομικών, όταν έχεις πολλά χρήματα ή αγαθά, δεν έχεις μεγάλα κίνητρα να αποκτήσεις και άλλα. Αλλωστε εκεί βασίζεται και η φορολογική πολιτική. Το γεγονός ότι ο Μπιλ Γκέιτς πληρώνει περισσότερους φόρους από έναν δάσκαλο οφείλεται στο ότι π.χ. 100 ευρώ έχουν λιγότερη αξία για τον πρώτο από ό,τι έχουν για τον δεύτερο. Από τον φτωχό θα ανέμενε κανείς λοιπόν την ακριβώς αντίθετη συμπεριφορά. Στο βαθμό που τα χρήματα έχουν περισσότερη σημασία γι’ αυτόν θα έπρεπε να καταβάλει την έξτρα προσπάθεια να τελειώσει το σχολείο ή να δουλέψει σκληρά ή να αποφύγει τα ναρκωτικά. Ομως αυτό δεν συμβαίνει. Σύμφωνα με τον καθηγητή Καρέλις, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι κανόνες των οικονομικών που ισχύουν όταν είναι κανείς εύπορος, δεν ισχύουν όταν κανείς βρίσκεται στο επίπεδο της φτώχειας. Ο πλούτος και η φτώχεια δεν είναι απλά τα δύο αντίθετα άκρα στην ίδια γραμμή. Πρόκειται για δύο εντελώς διαφορετικές καταστάσεις, δύο διαφορετικές εμπειρίες που επηρεάζουν την ψυχή του ανθρώπου με εντελώς διαφορετικό τρόπο. Οταν κανείς είναι φτωχός, η κοσμοαντίληψη και όλες οι παραστάσεις του διαμορφώνοται από τη στέρηση. Δεν βλέπει τον κόσμο γύρω του ως ένα σύνολο αγαθών τα οποία μπορεί να αποκτήσει, αλλά ως ένα βουνό από ανυπέρβλητα προβλήματα. Γι’ αυτό δεν έχει κανένα κίνητρο να προσπαθήσει να βελτιώσει την κατάστασή του σε ένα σημείο (π.χ. να ολοκληρώσει την εκπαίδευσή του), διότι θα παραμείνουν όλα τα αλλα προβλήματα. Ο καθηγητής Καρέλις χρησιμοποιεί εδώ το παράδειγμα του τσιμπήματος της μέλισσας. Ενα άτομο που έχει τσιμπηθεί μόνο μία φορά έχει κίνητρο να βάλει κάτι στην πληγή, για να τη θεραπεύσει. Οταν όμως φέρει πολλαπλά τσιμπήματα, δεν έχει κανένα κίνητρο να θεραπεύσει ένα τσίμπημα, γιατί τα άλλα θα συνεχίσουν να τον πονάνε. Οσο πιο πολλά προβλήματα έχει κάποιος (όσο δηλαδή πιο φτωχός είναι) τόσο λιγότερα κίνητρα έχει να προσπαθήσει να λύσει ένα από τα προβλήματα. Ο φτωχός δεν είναι τόσο ένα άτομο που στερείται αγαθά όσο ένα άτομο που έχει πολλά προβλήματα. Αυτή η κατάσταση εξηγεί και την τάση των φτωχών να σηκώνουν τα χέρια ψηλά και να μην κάνουν καμιά προσπάθεια να βελτιώσουν τις συνθήκες ζωής τους. Αντιδρούν όπως κάποιος του οποίου το αυτοκίνητο έχει γρατσουνιστεί. Οταν έχεις ένα μόνο γρατσούνισμα, τότε έχεις κάθε κίνητρο να καλύψεις τη γρατσουνιά. Οταν όμως έχεις δέκα γρατσουνιές, τότε δεν έχεις κανένα κίνητρο να βάψεις τη μία γιατί παραμένουν οι άλλες εννέα. Ολα αυτά έχουν μεγάλη σημσια για την κοινωνική πολιτική καταπολέμησης της φτώχειας που ακολουθεί ένα κράτος. Μια ιδιαίτερα διαδεδομένη αντίληψη ήταν ότι το κράτος δεν θα πρέπει να είναι γενναιόδωρο με τα επιδόματα και τις παροχές, διότι με αυτό τον τρόπο καταδικάζει τους φτωχούς σε εξάρτηση και τους αποθαρρύνει στην προσπάθεια να ορθοποδήσουν μόνοι τους. Ομως αν ισχύουν οι θεωρίες του Καρέλις, τα συμπεράσματα είναι τα ακριβώς αντίθετα: τα γενναιόδωρα επιδόματα είναι εκείνα που θα βοηθήσουν τον φτωχό να ορθοποδήσει. Αν φέρεις π.χ. 6 τσιμπήματα μέλισσας, τότε το κράτος θα πρέπει να σε βοηθήσει να θεραπεύσεις τα 5 από αυτά, έτσι ώστε εσύ να έχεις το κίνητρο να θεραπεύσεις το ένα που απομένει. Αντίθετα, αν η κρατική βοήθεια σου επτρέπει να θεραπεύσεις μόνο το ένα από τα 6, τότε εξακολουθείς να μην έχεις κίνητρα να θεραπεύσεις τα άλλα και παραμένεις στην κατάσταση του πόνου. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο καθηγητής Καρέλις δεν είναι οικονομολόγος, αλλά φιλόσοφος…


Λεζάντες: Ο πλούτος και η φτώχεια δεν είναι απλά τα δύο αντίθετα άκρα στην ίδια γραμμή. Πρόκειται για δύο διαφορετικές καταστάσεις, δύο διαφορετικές εμπειρίες που επηρεάζουν την ψυχή του ανθρώπου με εντελώς διαφορετικό τρόπο (φωτ.: ΑΠΕ) Συντάκτης: Μίχας Πηγή: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ Στήλη: ΠΛΑΝΗΤΗΣ-ΓΗ Διάφορα: ΙΔΕΕΣ – ΓΕΓΟΝΟΤΑ – ΠΡΟΣΩΠΑ

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: