matchpoint

Μαρτίου 3, 2009

Ο Μάνος, ο Πάγκαλος και… η ουρά του παγονιού!

Filed under: Evolutionary biology — Takis Michas @ 1:36 μμ

ID: 1622714
Εντυπο: 2
Ημ/νία: 28/02/2009
Σελ.: 15
Κατηγορία: Η πάλη του σπέρματος

Ο Μάνος, ο Πάγκαλος και… η ουρά του παγονιού!

«Εξυπνοι πολιτικοί, θα μπορούσαν να είχαν φτάσει πολύ ψηλά αν ήταν πιο προσεκτικοί» σχολίαζε ο οδηγός του ταξί που με έφερνε στην εφημερίδα, ακούγοντας την εβομαδιαία ραδιοφωνική εκπομπή των δύο πολιτικών. Υπερβολική ίσως η άποψη του οδηγού, όμως η εκτίμηση ότι ο Μάνος και ο Πάγκαλος ακολουθούσαν πάντοτε μια στρατηγική «υψηλού ρίσκου» είναι αρκετά διαδεδομένη στην κοινωνία.

Ομως οι δύο πολιτικοί δεν είναι τα μόνα έμβια όντα που υιοθετούν μια συμπεριφορά «υψηλού ρίσκου» -δηλαδή μια συμπεριφορά που εκ πρώτης όψεως επιβάλλει μεγάλο κόστος στον φορέα της. Μια άλλη περίπτωση είναι η ουρά του αρσενικού παγονιού. Οταν το παγόνι ανοίγει την ουρά του, μπορεί να είναι πολύ όμορφο αλλά είναι και πολύ εμφανές για τους θηρευτές του. Επίσης η μεγάλη του ουρά αναμφίβολα το καθιστά δυσκίνητο και εύκολη λεία των αρπακτικών. Τα ίδιο ισχύει και για τα μεγάλα και βαριά κέρατα των αρσενικών ελαφιών. Είναι εντυπωσιακά, όμως εμποδίζουν την ταχεία διαφυγή τους από τους θηρευτές -επιπλέον μπορούν να μπλεχτούν σε χαμηλά κλαδιά δένδρων και έτσι να δυσχεράνει ακόμα περισσότερο η διαφυγή τους.

Ποιοι είναι λοιπόν οι λόγοι για τους οποίους η φύση επέτρεψε την επιβίωση τέτοιων ριψοκίνδυνων χαρακτηριστικών -όπως η πολιτική συμπεριφορά των δύο πολιτικών, οι μεγάλες ουρές των παγονιών και τα μεγάλα κέρατα των ελαφιών;

Την απάντηση στο ερώτημα αυτό τη χρωστάμε στους μεγάλους Ισραηλινούς βιολόγους Αμοτζ και Αβισαγκ Ζαχάβι που διατύπωσαν τη λεγόμενη «Αρχή της Μειονεξίας» (the Handicap Principle). Σύμφωνα με αυτήν, όλα τα προαναφερθέντα μειονεκτήματα λειτουργούν ως σήματα, ως διαφήμιση των γονιδίων του φορέα (Α.& Α. Ζαχάβι «Η Αρχή της Μειονεξίας», εκδ. «Κάτοπτρο»).

Το μήνυμα π.χ. που στέλνει το αρσενικό παγόνι με την πλουμιστή ουρά είναι:

«Κατάφερα να επιβιώσω παρά το γεγονός ότι έχω μια τεράστια ουρά, άρα είμαι πιο ικανός και κατά συνέπεια πιο ελκυστικός από τα άλλα παγόνια».

Πρόκειται με άλλα λόγια για «εθελούσια μειονεκτήματα», παρόμοια με αυτά που επιβάλλονται στους ισχυρότερους παίκτες σε παιχνίδια ή αθλήματα -όπως η αφαίρεση της βασίλισσας του ισχυρότερου σε μια παρτίδα σκάκι ή η βαθμολογία με την οποία ξεκινά ο πλέον έμπειρος παίκτης του γκολφ. Το εθελούσιο μειονέκτημα αποδεικνύει, πέρα από κάθε αμφιβολία, ότι η επικράτηση του νικητή οφείλεται στη δεξιότητά του και όχι στον παράγοντα τύχη. Η ουρά του παγονιού και τα κέρατα του ελαφιού δεν είναι απλά μειονεκτήματα αλλά εθελούσια μειονεκτήματα. Τους επιτρέπουν να διαφημίζουν την ποιότητά τους.

Αυτό που είναι ουσιαστικό είναι το γεγονός ότι τα «μειονεκτήματα» πρέπει να είναι πραγματικά, δηλαδή να επιβάλλουν πραγματικό κόστος στον φορέα τους προκειμένου να είναι αξιόπιστα:

«Αν», γράφει ο καθηγητής Εξελικτικής Βιολογίας Geofrey Miller, «οι μεγάλες φανταχτερές ουρές των παγονιών ήταν εύκολο να αναπτυχθούν και να διατηρηθούν και αν ήσαν ελαφρές στη μεταφορά τους, τότε κάθε γέρικο παγόνι θα μπορούσε να έχει ανεξάρτητα από το πόσο κακεχτικό, πεινασμένο ή γεμάτο παράσιτα ήταν. Αν η ουρά δεν εμπεριείχε κόστος για τον φορέα της, δεν θα εμπεριείχε καμιά πληροφορία σχετικά με τις ικανότητές του».

Η πολιτική στρατηγική «υψηλού ρίσκου» των δύο πολιτικών πληροί τα προαναφερθέντα κριτήρια: Συνεπαγόταν πάντοτε πραγματικό κόστος στον φορέα της. Οταν ο Μάνος στενοχώρησε τον Κωστάκη τον Μέγα γνώριζε ότι το διακύβευμα ήταν το μέλλον του στη Ν.Δ. Οταν ο Πάγκαλος στενοχώρησε με τη σειρά του την αυτής εξοχότητα Μάργκαρετ Ολμπράιτ (περίοδος Οτσαλάν) ήξερε ότι έλεγε πιθανώς το οριστικό μπάι-μπάι σε οποιεσδήποτε ελπίδες είχε για υψηλότερα αξιώματα σε μια χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ.

Η λογική λοιπόν της αυτοδιαφήμισης των γονιδίων εξηγεί την υιοθέτηση της στρατηγικής «υψηλού ρίσκου» από έναν οργανισμό. Η ύπαρξη υγιών και γερών γονιδίων με τη σειρά της ελκύει το άλλο φύλο. Συνεπώς, αυτά τα χαρακτηριστικά και οι συμπεριφορές αυξάνουν τις πιθανότητες αναπαραγωγής των γονιδίων του φορέα στις επόμενες γενιές.

Από την εξελικτική σκοπιά λοιπόν η πολιτική συμπεριφορά του Μάνου και του Πάγκαλου είναι ριψοκίνδυνη μόνο αν ιδωθεί μέσα στο στενό πλαίσιο της πολιτικής αρένας. Αν, αντιθέτως, ιδωθεί μέσα από το πολύ πιο γενικευμένο πλαίσιο της βιολογικής εξέλιξης τότε η εικόνα αλλάζει ριζικά. Σε αυτό το επίπεδο, αποτελεί μια πολύ επιτυχημένη στρατηγική αναπαραγωγής των γονιδιακών τους αντιγράφων -όπως ακριβώς και η ουρά του παγονιού ή τα κέρατα του ελαφιού…

Η απόδειξη; Ο Θόδωρος έχει πέντε παιδιά και ο Στέφανος άλλα πέντε!!!

Κάρολος

Μπορείτε να στέλνετε τα σχόλιά σας στο karolos@enet.gr


Συντάκτης: ΚΑΡΟΛΟΣ
Πηγή: 2
Στήλη: Η πάλη του σπέρματος

Επιβιώνουν οι «φουσκωτοί»;

Filed under: Evolutionary biology — Takis Michas @ 1:34 μμ

ID: 1620896
Εντυπο: 2
Ημ/νία: 21/02/2009
Σελ.: 15
Κατηγορία: Η πάλη του σπέρματος

Επιβιώνουν οι «φουσκωτοί»;

15

Ορισμένοι έχουν επιφυλάξεις σχετικά με τις πολιτικές συνέπειες των θεωριών του Δαρβίνου διότι ταυτίζουν την θεωρία της «φυσικής επιλογής» με την «επιβίωση του ισχυροτέρου». Και από την στιγμή που ισχύει αυτό τότε ανοίγει ο δρόμος για την νομιμοποίηση του «δικαίου του ισχυροτέρου», του «νόμου της ζούγκλας», του «ο θάνατός σου, η ζωή μου» και για άλλα παρεμφερή χαριτωμένα.

Αναμφίβολα ο μηχανισμός της φυσικής επιλογής είναι το κεντρικό σημείο της εξελικτικής θεωρίας. Ομως ο μηχανισμός της φυσικής επιλογής δεν οδηγεί κατ’ ανάγκη στην επικράτηση του «ισχυροτέρου». Οδηγεί στην επικράτηση του πιο «κατάλληλου» ή «ευπροσάρμοστου», που είναι κάτι το εντελώς διαφορετικό.

Σε έναν πληθυσμό η κάθε γενιά παρουσιάζει μια ποικιλομορφία φυσικών χαρακτηριστικών. Αλλα από αυτά είναι κληροδοτημένα από την προηγούμενη γενιά και άλλα είναι το αποτέλεσμα τυχαίων μεταλλάξεων του γενετικού υλικού. Η θεωρία της φυσικής επιλογής λέει ότι οι οργανισμοί που θα μεταφέρουν τα γονίδιά τους στις επόμενες γενιές, είναι αυτοί των οποίων τα χαρακτηριστικά βοηθούν στην επιβίωση και την αναπαραγωγή τους. Οπως γράφει ο κορυφαίος βιολόγος Ernst Mayr «τα άτομα με τη μεγαλύτερη πιθανότητα να επιβιώνουν και να αναπαράγονται επιτυχώς είναι και τα καλύτερα προσαρμοσμένα λόγω του ότι κατέχουν έναν ιδιαίτερο συνδυασμό γνωρισμάτων». Οπως τονίζει ο Mayr, αυτό που ο Δαρβίνος ονόμασε φυσική επιλογή είναι στην πραγματικότητα μια διαδικασία εξάλειψης: γεννήτορες της επόμενης γενιάς γίνονται τα άτομα εκείνα μεταξύ των απογόνων των γονιών τους τα οποία επιβιώνουν είτε τυχαία είτε επειδή κατέχουν χαρακτηριστικά που τα καθιστούν ιδιαίτερα καλά προσαρμοσμένα στις επικρατούσες περιβαλλοντικές συνθήκες. (Ernst Mayr, «Τι είναι η εξέλιξη», Εκδ. Κάτοπτρο).

Ομως αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη την επιβίωση του ισχυροτέρου. Ας υποθέσουμε ότι ξαφνικά λόγω μιας τυχαίας μεταλλαγής στο γενετικό υλικό εμφανίζεται μεταξύ του πληθυσμού μας ένα άτομο -ας τον πούμε Χάρη- το οποίο δεν αισθάνεται την ίδια αποστροφή στα ανθρώπινα απόβλητα όπως οι υπόλοιποι. Ο Χάρης ζει στους υπονόμους και καμιά φορά τρέφεται από ακαθαρσίες. Κατά τα άλλα ο Χάρης έχει σώμα μποντιμπιλντερά και γενικώς «γ… και δέρνει». Με άλλα λόγια έχει όλα τα προσόντα για να θριαμβεύσει στη μάχη για την «επιβίωση του ισχυροτέρου», σωστά; Αμ δε! Το πρόβλημα είναι ότι ο Χάρης θα είχε περίπου μηδενικές πιθανότητες να αφήσει απογόνους. Μπορείτε να φανταστείτε μια κοπέλα που θα δεχόταν να βγει μαζί του για μια ρομαντική βόλτα στους υπονόμους, ή να πάει το καλοκαίρι μαζί του για βραδινό μπάνιο στους βόθρους;

Η φυσική λοιπόν επιλογή δεν πρόκειται να ευνοήσει τον Χάρη. Ομως αυτό δεν σημαίνει ότι ο Χάρης είναι λιγότερο «ισχυρός» από τους υπόλοιπους. Σημαίνει απλά ότι το συγκεκριμένο χαρακτηριστικό με το οποίο τον προίκισε η φύση -δηλαδή η έλξη που αισθάνεται για τα απόβλητα- δεν είναι κατάλληλο για το συγκεκριμένο περιβάλλον στο οποίο ζει. Αν ο Χάρης ήταν αλογόμυγα, τότε αυτό το χαρακτηριστικό θα του παρείχε μια ζηλευτή θέση μεταξύ των ομοειδών του. Το περιβάλλον είναι εκείνο που επιλέγει ποιο χαρακτηριστικό είναι κατάλληλο – και αυτό, όπως έδειξε το προηγούμενο παράδειγμα, δεν είναι πάντοτε η ισχύς.

«Ο ικανός», γράφει ο Ποταμιάνος, «δεν είναι κατ’ ανάγκη αυτός με τα φουσκωτά μπράτσα ή με το επιβλητικό παράστημα συνοδευόμενο και από το ανάλογο εξουσιαστικό ύφος, παρά είναι αυτός που… «θηλυκώνει» όσο καλύτερα γίνεται. Η προσαρμοστική ικανότητα είναι εντέλει σαν το κλειδί στην κλειδαριά. (Θα πρέπει να φανταστούμε) τα άτομα που ανήκουν στο ίδιο είδος πώς εισχωρούν σαν όλο και πιο ταιριαστά κλειδιά μέσα στις κλειδαριές που είναι οι οικολογικές εστίες τους» (Δ. Ποταμιάνος, «Ενικός-Πληθυντικός», Εκδ. Καστανιώτης).

Επίσης και στις μεγάλες αλλαγές που συντελέστηκαν στο ζωικό βασίλειο λόγω τυχαίων περιστατικών (καταστροφών κ.λπ.) κατά τη διάρκεια των εκατομμυρίων ετών της εξέλιξης, η ισχύς φαίνεται να έπαιξε μικρό ρόλο στην επιβίωση. Η πιο γνωστή τέτοια μαζική καταστροφή αφορά την εξαφάνιση των δεινοσαύρων στο τέλος της εποχής του Κρητιδικού πριν από 65 εκατομμύρια έτη που προκλήθηκε, πιθανότατα, από την πρόσκρουση ενός αστεροειδούς στη Γη. Στην καταστροφή επέζησαν οι χελώνες και οι σαύρες – ζώα τα οποία μάλλον δύσκολα μπορούν να θεωρηθούν ισχυρότερα των δεινοσαύρων.

«Χρειάστηκε ένας αιώνας», γραφει ο Kay, «για να γίνουν κατανοητά τα μαθηματικά των ιδεών του Δαρβίνου. Εν τω μεταξύ η σύγχυση της φράσης «η επιβίωση του πιο δυνατού» οδήγησε στην εσφαλμένη πεποίθηση ότι η εξέλιξη ήταν μια διαδικασία συνεχούς βελτίωσης η οποία είχε και ηθικές συνέπειες και δικαιολογούσε απόψεις για φυλετική ανωτερότητα και ευγονικές πολιτικές». (John Kay, «Η αλήθεια για τις αγορές», Εκδ. Κριτική).

Μπορείτε να στείλετε τα σχόλιά σας στο karolos@enet.gr

Κάρολος

Πηγή: 2

Τα ξαδελφια και ο ..Αγιοσ Βαλεντινος!

Filed under: Evolutionary biology — Takis Michas @ 1:32 μμ

ID: 1618973
Εντυπο: 2
Ημ/νία: 14/02/2009
Σελ.: 15
Κατηγορία: Η πάλη του σπέρματος

Τα …ξαδέλφια και ο Αγιος Βαλεντίνος

15

Αν πάτε σήμερα σε ένα ζωολογικό κήπο και ρωτήσετε τον ξάδελφό σας τον ουραγκοτάγκο της νοτιοανατολικής Ασίας (με τον οποίο μοιράζεστε το 96,4% του DNA) πώς σκοπεύει να γιορτάσει την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου, θα σας κοιτάξει με ένα βλέμμα γεμάτο απορία δείχνοντας έτσι ότι δεν καταλαβαίνει για ποιο πράγμα μιλάτε.

Το ίδιο ακριβώς θα συμβεί αν μετά υποβάλετε την ίδια ερώτηση στον ακόμα πιο στενό συγγενή σας, τον γορίλα (με τον οποίο μοιράζεστε 97,7% του DNA). Τέλος, στην απόγνωσή σας θα στραφείτε στον πρώτο σας ξάδελφο τον χιμπαντζή (με τον οποίο μοιράζεστε 98,4% του DNA) για να τον ρωτήσετε πώς θα περάσει τη μεγάλη αυτή γιορτή των ερωτευμένων. Ομως και αυτός θα αντιδράσει με την ίδια αδιαφορία -αν φυσικά δεν σας βάλει τις φωνές για το γεγονός ότι του διακόψατε την ανάπαυση με τις παραξενιές σας.

Η αντίδραση αυτή των ξαδελφών σας θα είναι απολύτως κατανοητή. Οχι μόνο για τα μεγάλα πιθηκοειδή, αλλά για όλα τα θηλαστικά, η σημασιολογία της γιορτής του Αγίου Βαλεντίνου δεν έχει κανένα νόημα: Οι συνήθειες, τα ήθη και οι κανόνες που συγκροτούν την ανθρώπινη σεξουαλικότητα διαφέρουν ριζικά απ’ αυτές όχι μόνο των μεγάλων πιθηκοειδών, αλλά και των υπολοίπων θηλαστικών του πλανήτη μας.

Ας δούμε αυτές τις διαφορές όπως τις περιγράφει ο γνωστός φυσιολόγος Jared Diamond στο βιβλίο του «Γιατί το σεξ είναι διασκέδαση» (εκδ. «Κάτοπτρο»).

* Τα περισσότερα θηλαστικά δεν ζουν ως μια πυρηνική οικογένεια που συνίσταται από ένα ενήλικο αρσενικό και ένα ενήλικο θηλυκό. Σε πολλά είδη θηλαστικών τόσο τα ενήλικα αρσενικά όσο και τα ενήλικα θηλυκά είναι μονήρη και συναντιούνται μόνο για να συνουσιαστούν. Αντίθετα, μεταξύ των ανθρώπων οι περισσότεροι άνδρες και γυναίκες καταλήγουν σε μια μακρόχρονη σχέση, την οποία η κοινωνία αναγνωρίζει ως συμβόλαιο («γάμος») με αμοιβαίες υποχρεώσεις.

* Συνήθως τα αρσενικά δεν παρέχουν καμιά φροντίδα στους απογόνους τους. Η μοναδική τους συνεισφορά στους απογόνους και την προσωρινή τους σύντροφο είναι το σπέρμα τους. Ακόμα και στα πιο κοινωνικά είδη θηλαστικών -όπως τα λιοντάρια, οι λύκοι, οι χιμπαντζήδες- κανένα ενήλικο αρσενικό δεν δείχνει να αναγνωρίζει κάποια συγκεκριμένα νεογνά ως δικά του. Μεταξύ των ανθρώπων, αντίθετα, η γονική φροντίδα παρέχεται συνήθως τόσο από τους άνδρες όσο και από τις γυναίκες.

* Το σεξ στα κοινωνικά θηλαστικά γίνεται δημοσίως υπό τα βλέμματα των άλλων μελών του κοπαδιού. Κανείς συνουσιαζόμενος δεν φαίνεται να ενοχλείται από την παρουσία άλλων μελών της ομάδας. Ακόμα και ορισμένα ζώα, όπως οι χιμπαντζήδες όπου καμιά φορά το αρσενικό και το θηλυκό σε κατάσταση οίστρου αποφασίζουν να πάνε στην Αράχοβα για το Σαββατοκύριακο μόνοι τους, όταν επιστρέψουν η θηλυκιά πιθανότατα θα κάνει δημοσίως σεξ με άλλους ενήλικους χιμπαντζήδες. Αντίθετα, μεταξύ των ανθρώπων τα παντρεμένα ζευγάρια συνήθως κάνουν σεξ ιδιωτικά και ενοχλούνται από την παρουσία άλλων συνανθρώπων.

**Τα ενήλικα θηλυκά των περισσότερων ειδών θηλαστικών χρησιμοποιούν διάφορους τρόπους -οπτικούς, οσφρητικούς, ακουστικούς, συμπεριφορικούς- για να ανακοινώσουν τη σύντομη φάση του αναπαραγωγικού τους κύκλου, κατά την οποία έχουν ωορρηξία και μπορούν να γονιμοποιηθούν. Αντίθετα, μεταξύ των ανθρώπων η ωορρηξία συνήθως αποκρύπτεται παρά κοινοποιείται.

* Τα θηλυκά επιζητούν το σεξ μόνο κατά τη διάρκεια αυτών των γόνιμων ημερών, ενώ κατά τις άλλες ημερές είναι σεξουαλικά μη ελκυστικά ή λιγότερο ελκυστικά για τα αρσενικά στο βαθμό που δεν εκπέμπουν προκλητικά σήματα, και απωθούν τις ερωτικές κρούσεις οποιουδήποτε αρσενικού. Στις ανθρώπινες κοινωνίες αντίθετα η σεξουαλική δεκτικότητα της γυναίκας διαρκεί και μετά την περίοδο της γονιμότητας, κάτι που έχει συνέπεια οι περισσότερες συνουσίες να πραγματοποιούνται κατά την περίοδο που δεν είναι κατάλληλη προς σύλληψη.

Το αστείο είναι ότι πολλές φορές καταδικάζουμε διάφορες μορφές ερωτικής συμπεριφοράς μεταξύ συνανθρώπων μας ως «ανώμαλες», χωρίς να συνειδητοποιούμε ότι, ως είδος, την πιο «παρεκκλίνουσα» ερωτική συμεριφορά στη φύση την επιδεικνύουμε εμείς. Αυτό που εμείς θεωρούμε «φυσιολογική σεξουαλική συμπεριφορά» στα μάτια των συγγενών μας των περισσότερων άλλων θηλαστικών αποτελεί την πιο ακραία «ανωμαλία». Οπως γράφει ο Diamond:

«Ολα τα χαρακτηριστικά της ανθρώπινης σεξουαλικότητας -οι μακροχρόνιοι σεξουαλικοί συνεταιρισμοί, η συν-γονικότητα, ο ιδιωτικός χαρακτήρας της σεξουαλικής πράξης, η συγκαλυμμένη ωορρηξία, η παρατεταμένη δεκτικότητα των γυναικών, το σεξ για διασκέδαση -αποτελούν αυτό που εμείς ως άνθρωποι θεωρούμε φυσιολογική σεξουαλικότητα. Μας διεγείρει, μας διασκεδάζει ή μας αηδιάζει να διαβάζουμε για τις σεξουαλικές συνήθειες των θαλάσσιων ελεφάντων, των μαρσιποφόρων ποντικών ή των ουραγκοτάγκων, των οποίων η ζωή διαφέρει τόσο πολύ από τη δική μας. Η συμπεριφορά τους μάς φαίνεται παράξενη. Ομως με βάση τα πρότυπα 4.300 υπόλοιπων ειδών θηλαστικών του κόσμου, ακόμα και με βάση τα πρότυπα των πιο κοντινών μας συγγενών, των μεγάλων πιθήκων (χιμπαντζήδες, μπόνομπο, γορίλες και ουραγκοτάγκοι) οι περίεργοι είμαστε εμείς».

Μπορείτε να στέλνετε τα σχόλιά σας στο karolos@enet.gr

Κάρολος

Συντάκτης: ΚΑΡΟΛΟΣ
Πηγή: 2
Στήλη: Η πάλη του σπέρματος
Θέμα: ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟ

Filed under: Evolutionary biology — Takis Michas @ 1:29 μμ

ID: 1617090
Εντυπο: 2
Ημ/νία: 07/02/2009
Σελ.: 15
Κατηγορία: Η πάλη του σπέρματος

Πριν από 150 χρόνια

15

Φέτος γιορτάζουμε την επέτειο 150 ετών από την έκδοση του πιο σημαντικού ίσως βιβλίου που έχει γραφεί στην ιστορία της ανθρωπότητας: «Περί της Καταγωγής των Ειδών», του Αγγλου φυσιοδίφη Κάρολου Δαρβίνου. Ενώ άλλα σημαντικά βιβλία ερμηνεύουν την οικονομία, την πολιτική, τους φυσικούς νόμους κ.λπ., στόχος του βιβλίου του Δαρβίνου ήταν να απαντήσει επιστημονικά σε ένα πολύ πιο σημαντικό ερώτημα:

Ποιο είναι το νόημα της ζωής; Γιατί είμαστε αυτό που είμαστε;

Οι απαντήσεις που έδωσε ο Δαρβίνος δεν αφορούν μόνο τη φυσική μας ανατομία αλλά ακόμα και τους τρόπους συμπεριφοράς, τις συνήθειες και τη σκέψη μας. «Ολες οι προσπάθειες», γράφει ο διακεκριμένος ζωολόγος G.G.Simpson, «που έγιναν ώς το 1859 για να απαντηθεί το ερώτημα σχετικά με το νόημα της ζωής, είναι ανάξιες λόγου. Θα ήταν καλύτερο να τις αγνοήσουμε παντελώς».

Μέχρι τότε όλα τα ερωτήματα σχετικά με τη φύση του ανθρώπου ανήκαν αποκλειστικά στη δικαιοδοσία του Θεού. Με την έκδοση του βιβλίου του Δαρβίνου, ο Μεγαλοδύναμος εξαφανίστηκε από το προσκήνιο και την θέση του πήρε ο βιολόγος ο γενετιστής, ο παλαιοντολόγος, ο ανθρωπογεωγράφος, ο ζωολόγος. Φυσικά, οι αντιδράσεις ήσαν έντονες και συνεχίζονται και σήμερα, παρά το γεγονός ότι η επιστήμη τον δικαίωσε απόλυτα.

Οι αντιδράσεις στις απόψεις του Δαρβίνου τότε, όπως και τώρα, δεν οφείλονταν μόνο στο γεγονός ότι παραμέρισε τον Θεό από τα ανθρώπινα τεκταινόμενα. Εκανε και μια άλλη εξίσου αιρετική πράξη: Υποστήριξε ότι η μελέτη του ανθρώπου θα αποτελούσε εφεξής μέρος της μελέτης του ζωικού βασιλείου, γιατί δεν μπορείς να καταλάβεις τον άνθρωπο αν δεν καταλάβεις τα άλλα έμβια όντα -από τους στενούς συγγενείς του, όπως ο χιμπατζής μέχρι τους πολύ μακρινούς συγγενείς του, όπως ο σολομός. Και αυτή φυσικά η άποψη προκάλεσε -και προκαλεί- θύελλα αντιδράσεων μεταξύ όσων θεωρούν ότι υπάρχει μια ποιοτική διαφορά μεταξύ του ανθρώπου και των ζώων -ότι δηλαδή ο άνθρωπος έχει κάνει μια ουσιαστική «υπέρβαση», που τον έχει αποκόψει οριστικά από το ζωικό βασίλειο.

Η θεωρία του Δαρβίνου μπορεί να συνοψιστεί σε μία μόνο λέξη: Αναπαραγωγή. Αυτός είναι ο ένας και μοναδικός στόχος της ανθρώπινης ύπαρξης. Επιβιώνουμε για να αναπαράγουμε -η επιβίωση είναι το μέσο για την αναπαραγωγή και όχι το αντίστροφο. «Τα σώματά μας είναι απλές μηχανές επιβίωσης» γράφει ο γνωστός καθηγητής Βιολογίας Richard Dawkins, «αυτόματα οχήματα τυφλά προγραμματισμένα να αποθηκεύουν τα μόρια -γονίδια- που θα περάσουν στις επόμενες γενιές. («Το εγωιστικό γονίδιο», εκδ. «Τροχαλία»)

Η«πάλη του σπέρματος» και όχι η πάλη των τάξεων είναι ο μηχανισμός που εξηγεί τη βασανιστική πορεία μας, που ξεκίνησε πριν από χιλιάδες χρόνια και μας έφερε από τη σαβάνα της Αφρικής στα γραφεία της Ευρωπαϊκής Ενωσης στις Βρυξέλλες.

Γιατί μας αρέσει η ζάχαρη; Γιατί το μεγαλύτερο ποσοστό παιδοκτονιών το διαπράττουν οι θετοί γονείς; Γιατί οι άνδρες βρίσκουν ελκυστικές τις ξανθιές; Γιατί οι γυναίκες προτιμούν τους επιτυχημένους; Δικαιώνει ο δαρβινισμός την επιβίωση του ισχυρότερου; Οδηγεί η εξελικτική διαδικασία στον σοσιαλισμό ή στον φιλελευθερισμό; Είναι ο ρατσισμός φυσικό φαινόμενο; Γιατί υπάρχει οικογενειοκρατία στην πολιτική; Γιατί οι μουσικοί και οι τραγουδιστές έχουν περισσότερους ερωτικούς συντρόφους σε σχέση με τον υπόλοιπο πληθυσμό; Γιατί οι άνθρωποι των πόλεων φοβούνται τα φίδια περισσότερο από τις πρίζες -παρότι πολύ περισσότεροι έχουν πεθάνει από τις πρίζες παρά από τα φίδια; Ποιο ήταν το πραγματικό νόημα της «Ιλιάδας»; Γιατί τρώμε «του σκασμού» στις γιορτές; Πού διαφέρει η ανδρική από τη γυναικεία ζήλια;

Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα στα οποία η νέα αυτή στήλη αυτή θα προσπαθήσει να δώσει απαντήσεις τις επόμενες εβδομάδες και τους επόμενους μήνες. Πάντοτε, φυσικά, από τη σκοπιά της «πάλης του σπέρματος».

Μπορείτε να στέλνετε τα σχόλια σας στο: karolos@enet.gr

Νοέμβριος 28, 2007

Γενετικα Τροποποιημενα:Η Λυση;

Filed under: Evolutionary biology — Takis Michas @ 3:02 μμ

Του ΤΑΚΗ ΜΙΧΑ

Τον επόμενο αιώνα ο κόσμος θα πρέπει να διπλασιάσει την παραγωγή τροφής, προκειμένου να θρέψει τα 800 εκατομμύρια που πεινάνε σήμερα και τα πρόσθετα 3 δισεκατομμύρια που αναμένονται μέχρι το 2050. Παράλληλα φαίνεται ότι μειώνονται οι υδάτινοι πόροι και η καλλιεργήσιμη γη. Η έλλειψη γης ήδη κάνει τους καλλιεργητές στην Ινδονησία και στη Νότια Αμερική να καίνε τα τροπικά δάση. Η αύξηση της ξηρασίας και της ερημοποίησης, που θα προκαλέσει η υπερθέρμανση της ατμόσφαιρας, θα επιδεινώσουν παραιτέρω την κατάσταση.

Από την πλευρά της η ανθρωπότητα έχει τα εργαλεία που μπορούν να ακυρώσουν το εφιαλτικό αυτό σενάριο. Το μεγαλύτερο όπλο είναι ασφαλώς η τεχνολογία. Ομως πολλές φορές η χρήση της σωτήριας τεχνολογίας παρεμποδίζεται από αντιλήψεις που δεν είναι κατ’ ανάγκη ορθολογικές.

Κλασικό παράδειγμα αποτελεί η εφαρμογή της βιολογίας για την αύξηση της τροφής του πλανήτη. Η τεχνολογία των γενετικά τροποποιημένων προϊόντων (ΓΤ) αποτελεί μια ίσως από τις μεγαλύτερες ανακαλύψεις της ανθρωπότητας, η εφαρμογή της οποίας μπορεί να λύσει σε μεγάλο βαθμό το πρόβλημα της έλλειψης τροφής που θα βιώσουν οι επόμενες γενιές. Ομως σε ένα μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης, στην Ευρώπη τουλάχιστον, τα ΓΤ τρόφιμα και οι καλλιέργειες προκαλούν έντονο φόβο. Πολλοί υποστηρίζουν ότι η τεχνολογία των ΓΤ είναι επικίνδυνη για την υγεία, καταστροφική για το περιβάλλον και ότι οι μόνοι που ωφελούνται από την ύπαρξή της είναι οι μεγάλες αγροτοβιομηχανίες.

Ομως σε άρθρο του στην αγγλική μηνιαία πολιτική επιθεώρηση Prospect, ο Αγγλος συγγραφέας και τ. βουλευτής του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος Ντικ Τάβερν, υποστηρίζει ότι, υπό το φως των τελευταίων ερευνών, οι προαναφερθείσες ενστάσεις δεν είναι καθόλου ορθολογικές: «Ποτέ ίσως άλλοτε στην Ιστορία», γράφει, «οι λαϊκές αντιλήψεις δεν ήταν τόσο μακριά από τα επιστημονικά δεδομένα».

Οσον αφορά το θέμα της υγείας, δεν υπάρχει ούτε ένα στοιχείο που να τεκμηριώνει την ύπαρξη αυτού του κινδύνου:

«Ολες οι επιστημονικές ακαδημίες που αντιπροσωπεύουν τις απόψεις των κορυφαίων επιστημόνων -της Ινδίας, της Κίνας, του Μεξικού, της Βραζιλίας, της Γαλλίας, των ΗΠΑ καθώς και της Βρετανίας- το έχουν επιβεβαιώσει. Επίσης ανεξάρτητες έρευνες έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο κίνδυνος που εγκυμονούν τα ΓΤ προϊόντα δεν είναι μεγαλύτερος από αυτόν που εγκυμονούν τα προϊόντα που καλλιεργούνται με τις παραδοσιακές μεθόδους. Το 2001 η διεύθυνση έρευνας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δημοσιοποίησε τις περιλήψεις 81 επιστημονικών μελετών, τις οποίες είχε χρηματοδοτήσει η ίδια η Ε.Ε. -και όχι ιδιωτικές επιχειρήσεις- που πραγματοποιήθηκαν σε μια περίοδο 15 ετών, προκειμένου να μελετήσουν αν τα ΓΤ προϊόντα δεν ήταν ασφαλή ή αν υπήρχαν ελλείψεις στον έλεγχό τους: ούτε μία από τις 81 επιστημονικές εκθέσεις δεν βρήκε ενδείξεις ότι τα ΓΤ προϊόντα προκαλούν βλάβες στους ανθρώπους ή στο περιβάλλον».

Εξ ίσου αδύναμα φαίνεται να είναι τα επιχειρήματα για τις υποτιθέμενες αρνητικές συνέπειες στο περιβάλλον που έχουν οι ΓΤ καλλιέργειες. Το επιχείρημα είναι ότι τα ΓΤ καταστρέφουν τη βιοποικιλομορφία. Χωρίς να αμφιβάλλει κανείς ότι η εισαγωγή ΓΤ καλλιεργειών σε ένα χώρο μπορεί -όπως κάθε καλλιέργεια- να έχει αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, εν τούτοις οι έρευνες που έχουν γίνει, δείχνουν ότι μέχρι σήμερα τουλάχιστον αυτό δεν φαίνεται να έχει συμβεί.

Μια αναλυτική μελέτη των επιπτώσεων στο περιβάλλον, που έκαναν οι Γκράχαμ Μπρουκς και Πίτερ Μπάρφοοτ σχετικά με τις γενικότερες επιπτώσεις των ΓΤ καλλιεργειών την πρώτη δεκαετία της χρήσης τους (από το 1996-2005), έδωσε τα εξής αποτελέσματα:

Η χρήση των εντομοκτόνων και των φυτοφαρμάκων μειώθηκε κατά 15% και 20% αντίστοιχα. Οι καλλιέργειες με υψηλή ένταση ενέργειας αντικαταστάθηκαν από καλλιέργειες χαμηλής έντασης ενέργειας. Σήμερα το ένα τρίτο των κόκκων της σόγιας στις ΗΠΑ παράγεται σε αγρούς που δεν έχουν οργωθεί. Πέρα από το γεγονός ότι η μη χρήση του οργώματος εξοικονομεί ενέργεια, έχει και πολλά άλλα περιβαλλοντικά οφέλη. Βελτιώνει την ποιότητα του εδάφους, προκαλεί λιγότερες αναταραχές στο έμβιο περιβάλλον και οδηγεί στη μείωση της παραγωγής αερίων που συμβάλλουν στην υπερθέρμανση του πλανήτη.

«Τα ΓΤ», συνοψίζει η έρευνα, «μειώνουν την εξάρτηση σε χημικά ψεκάσματα, εξοικονομούν ενέργεια, χρησιμοποιούν λιγότερα καύσιμα για την παραγωγή τους και οδηγούν στη μείωση των εκπομπών αερίων στην ατμόσφαιρα».

Οσον αφορά το ποιος οφελείται από τα ΓΤ προϊόντα, είναι γεγονός ότι με το σημερινό καθεστώς ωφελούνται κυρίως οι μεγάλες αγροτοβιομηχανίες. Αλλά αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις εξαντλητικές ρυθμίσεις και ελέγχους που προωθούν οι πολέμιοι των ΓΤ.

Εκείνοι που ωφελούνται από τους ελέγχους και τις ρυθμίσεις που επικρατούν σήμερα στην εισαγωγή ΓΤ καλλιεργειών είναι οι μεγάλες βιομηχανίες. Από την αρχή υποστήριξαν τις ρυθμίσεις και πολέμησαν κάθε χαλάρωσή τους, προκειμένου να αποθαρρύνουν τον ανταγωνισμό από τις μικρές επιχειρήσεις που δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν στο κόστος που επέβαλλαν οι έλεγχοι και οι ρυθμίσεις. Οι προσπάθειές τους στέφθηκαν από επιτυχία και αυτό είχε αποτέλεσμα σήμερα η αγροτική βιοτεχνολογία να είναι συγκεντρωμένη στα χέρια μερικών γιγάντων, όπως η «Μονσάντο».

Η συζήτηση φυσικά συνεχίζεται. Οπως κάθε νέο τεχνολογικά προϊόν έτσι και τα ΓΤ προκαλούν εύλογες ανησυχίες και ερωτήματα. Πάντως είναι γεγονός ότι τα ΓΤ προϊόντα έχουν πλέον διαδοθεί σε όλο τον κόσμο. Σήμερα καλλιεργούνται σε 22 χώρες σε μια έκταση άνω των 100 εκατομμυρίων στρεμμάτων από 10 εκατομμύρια ανθρώπους, εκ των οποίων τα 9 εκατομμύρια είναι φτωχοί καλλιεργητές σε αναπτυσσόμενες χώρες όπως η Ινδία και η Κίνα. Οι περισσότεροι από αυτούς τους μικροπαραγωγούς καλλιεργούν ένα βαμβάκι που είναι ανθεκτικό στα παράσιτα. Η κυβέρνηση της Κίνας ανακοίνωσε ότι η βιοτεχνολογία θα είναι ο κλάδος με τη μεγαλύτερη ανάπτυξη τα επόμενα 15 έτη. Σύντομα περίπου το 50% των ερευνών για τα ΓΤ προϊόντα θα γίνεται στην Κίνα.

http://www.tmichas.wordpress.com

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 26/11/2007

Copyright © 2007 Χ. Κ. Τεγόπουλος Εκδόσεις Α.Ε.

Οκτώβριος 31, 2007

Ο «νεος αθεισμος» στις ΗΠΑ

Filed under: Evolutionary biology — Takis Michas @ 6:31 πμ

Του ΤΑΚΗ ΜΙΧΑ

Ενα από τα πιο σημαντικά γεγονότα των τελευταίων ετών υπήρξε η διάβρωση του πολιτικού λόγου στις ΗΠΑ από τον θρησκευτικό φονταμενταλισμό της «χριστιανικής Δεξιάς». Αυτές οι εξελίξεις άρχισαν να υπονομεύουν αργά αλλά σταθερά τον αυστηρό διαχωρισμό μεταξύ κράτους και θρησκείας, που είχαν καθιερώσει οι πατέρες του αμερικανικού έθνους. Η πιο γνωστή και ακραία ίσως προσπάθεια επιβολής των θεοκρατικών αντιλήψεων ήταν στο χώρο της Παιδείας. Εκεί οι χριστιανοί προσπάθησαν να εξοβελίσουν τη δαρβινική θεωρία της εξέλιξης και να την υποκαταστήσουν με δικές τους «επιστήμες» που είχαν ως βάση αναφοράς τη Βίβλο.

Ομως κάθε κίνημα φέρνει και τις αντιδράσεις του. Στην προκειμένη περίπτωση η αντίδραση εναντίον του θρησκευτικού φονταμενταλισμού παίρνει τη μορφή του λεγόμενου «νέου αθεϊσμού». Τρία βιβλία, τα οποία βγήκαν σε σχετικά μικρή χρονική απόσταση το ένα από το άλλο, δίνουν τον τόνο του νέου κινήματος. Πρόκειται για το «Λύνοντας τα μάγια» του φιλόσοφου Ντάνιελ Ντένετ, το «Η ψευδαίσθηση του Θεού» του βιολόγου Ρίτσαρντ Ντόκινς και το «Ο Κύριος δεν είναι Μέγας» του γνωστού δημοσιογράφου Κρίστοφερ Χίτσενς. Και τα τρία συνιστούν έντονες κριτικές όχι μόνο του χριστιανισμού αλλά γενικότερα κάθε θρησκείας. Και τα τρία έγιναν μπεστ σέλερ, γεγονός που δείχνει την απήχηση αυτών των αντιλήψεων.

Θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι υπάρχουν ουσιώδεις διαφορές μεταξύ του κινήματος του «νέου αθεϊσμού» των ΗΠΑ και του αιτήματος του χωρισμού Κράτους και Εκκλησίας, στο οποίο εξαντλείται η φιλολογία της Αριστεράς στην Ελλάδα.

Για την Αριστερά στην Ελλάδα ο χωρισμός αυτός είναι η προϋπόθεση για την ύπαρξη ανοχής προς όλες τις θρησκείες. Για την αμερικανική Αριστερά, αντίθετα, αυτό το αίτημα δεν επαρκεί.

Οπως γράφει ο διευθυντής του σοσιαλδημοκρατικού περιοδικού «Dissent» Μίτσελ Κοέν: «Η Αριστερά θα πρέπει να ταυτίζεται αφενός με την ανοχή αλλά αφετέρου και με τον κριτικό λόγο. Το πρώτο ανέχεται τις διαφορετικές θρησκείες, όμως το δεύτερο αίτημα σημαίνει αμφισβήτηση της θρησκευτικής «αλήθειας» και των θρησκευτικών θεσμών».

Το θρησκευτικό φαινόμενο αποτελεί πάντοτε κίνδυνο για τις φιλελεύθερες αξίες στις οποίες θεμελιώνονται οι δυτικές κοινωνίες:

«Δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε ότι το σύγχρονο φιλελεύθερο κράτος αντιπροσώπευε μια πράξη τερματισμού των εμφύλιων πολέμων. Καθώς τερματίζεται η κυριαρχία του δημόσιου χώρου από τη θρησκεία καθίσταται δυνατή ταυτόχρονα η εμφάνιση ανοιχτών φιλελεύθερων και σοσιαλδημοκρατικών κοινωνιών. Οταν τα θρησκευτικά κινήματα θριαμβεύουν, όταν πιστεύουν ότι μπορούν να συγκροτηθούν στον δημόσιο χώρο, τότε κινδυνεύουν οι φιλελεύθερες και σοσιαλδημοκρατικές αξίες».

Η θέση του ριζοσπαστικού κινήματος απέναντι στη θρησκεία δεν μπορεί να εξαντλείται στο αίτημα του χωρισμού κράτους και Εκκλησίας.

Αντίθετα θα πρέπει να στοχεύει στην προώθηση αυτού που ο Αμερικανός διανοητής αποκαλεί «κουλτούρα της εκκοσμίκευσης»: «Μια φιλελεύθερη ή σοσιαλδημοκρατική κοινωνία θα πρέπει να θέσει την κουλτούρα της εκκοσμίκευσης πάνω από τη θρησκεία. Ο λόγος οφείλεται στο γεγονός ότι η κουλτούρα της εκκοσμίκευσης μπορεί να συμπεριλάβει τις θρησκευτικές ζωές, ενώ αντίστροφα η θρησκευτική κουλτούρα δεν μπορεί να συμπεριφερθεί με τον ίδιο τρόπο απέναντι στην εκκοσμίκευση και τον αθεϊσμό».

Η σύγχρονη σοσιαλδημοκρατική και φιλελεύθερη κοινωνία ανέχεται τον πλουραλισμό των διαφόρων θρησκειών στους κόλπους της, υπό την προϋπόθεση όμως ότι όλα τα θρησκευτικά κινήματα θα πρέπει να μεταφράσουν τα επιχειρήματά τους σε μια κοινή πολιτική γλώσσα:

«Η επιθετική στάση ορισμένων μορφών θρησκευμάτων στον δημόσιο χώρο στις ΗΠΑ και αλλού υπονομεύει την πιθανότητα μιας κοινής πολιτικής γλώσσας. Αν εγώ εκφράσω τις εκκοσμικευμένες ανθρωπιστικές μου ιδέες δημόσια, αν προσπαθήσω να πείσω τους συμπολίτες μου για την ορθότητά τους, θα πρέπει να είμαι έτοιμος να δεχτώ κριτική, σκληρή κριτική, που να αφορά κάθε μου λέξη και ιδέα. Θα μπορέσω να αντέξω την κριτική, ίσως να αλλάξω και τις ιδέες μου. Ομως τι συμβαίνει όταν οι πολιτικοθρησκευτικές πεποιθήσεις αντιμετωπίζουν την ίδια πρόκληση: Αν ένας μουσουλμάνος φίλος, στη βάση των θρησκευτικών του πεποιθήσεων, υποστηρίξει ότι θα πρέπει να ισχύει ένας νόμος τον οποίο και εγώ θα πρέπει να υπακούω, θα πρέπει να αμφισβητήσω την άποψή του για τον ρόλο του Αλλάχ ως προφήτη. Οποιοσδήποτε γνωρίζει λίγη Ιστορία, βλέπει ότι μια τέτοια αντίδραση θα οδηγήσει σε θρησκευτικό πόλεμο. Αυτό που μπορώ να κάνω είναι να του ζητήσω να εκκοσμικεύσει τις αρχές της επιχειρηματολογίας του».

Το πρόβλημα μέχρι σήμερα στις δυτικές κοινωνίες δεν ήταν τόσο η έλλειψη ανοχής προς τα διάφορα θρησκευτικά κινήματα αλλά μάλλον το αντίθετο: η υπερβολική ανοχή προς αυτά – τόσο από την Αριστερά όσο και από τη Δεξιά.

«Με καταπλήσσει ότι ορισμένα τμήματα της άκρας Αριστεράς προσπαθούν να απολογηθούν για τον ακραίο ισλαμισμό με τον ίδιο τρόπο με τον οποίο η προηγούμενη γενιά προσπαθούσε να απολογηθεί για τα εγκλήματα του σταλινισμού.

Ομως υπάρχουν και οι συντηρητικοί, που επίσης δεν έχουν μάθει τίποτα ή που παθαίνουν αμνησία όταν το θέμα αφορά τις θρησκευτικές διώξεις και φαίνεται να λησμονούν την ιστορική σημασία της εξημέρωσης της θρησκείας, στη βάση ενός φιλελεύθερου δημοκρατικού πλαισίου. Εχουμε δείξει υπερβολική ανοχή στην επιθετική πολιτική θρησκευτικότητα, ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για τη χριστιανική Δεξιά στις ΗΠΑ, τον πολεμοχαρή πολιτικό ισλαμισμό στη Μέση Ανατολή ή τον φανατικό θρησκευτικό εθνικισμό των Ισραηλινών».

http://www.tmichas.wordpress.com

Οκτώβριος 23, 2007

Η δικαιοκατανομή βρίσκεται στα γονίδιά μας;

Filed under: Evolutionary biology — Takis Michas @ 2:21 μμ

ID: 1502568
Εντυπο: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
Ημ/νία: 23/10/2007
Σελ.: 70
Κατηγορία: Πλανήτης ΓΗ


 

Του ΤΑΚΗ ΜΙΧΑ

 

Δύο σημαντικές έρευνες που κυριολεκτικά θέτουν σε νέες βάσεις τις αντιλήψεις για το αίσθημα της δικαιοκατανομής, είδαν το φως της δημοσιότητας την περασμένη εβδομάδα. Οι έρευνες αυτές δεν προέρχονται από τον χώρο της νομικής, της φιλοσοφίας του δικαίου ή των κοινωνικών επιστημών. Αντίθετα, προέρχονται από τον χώρο της εξελικτικής βιολογίας, δηλαδή της επιστήμης που μελετάει, μεταξύ άλλων, την ατομική και κοινωνική συμπεριφορά των ανθρώπων με άξονα αναφοράς τους γενετικούς μηχανισμούς, όπως αυτοί διαμορφώθηκαν στη διαδικασία της ανθρώπινης εξέλιξης.

Οπως είχαν δείξει παλαιότερες έρευνες, κάθε άνθρωπος έχει μια αίσθηση δικαιοκατανομής που υπερισχύει του αισθήματος μεγιστοποίησης του ατομικού του συμφέροντος. Η τεκμηρίωση αυτή -που κυριολεκτικά ανατρέπει τις καθιερωμένες αντιλήψεις της κλασικής μικροοικονομίας- προέρχεται από ένα πείραμα που είναι γνωστό ως το «παίγνιο του τελεσίγραφου». Στο παιχνίδι αυτό μετέχουν δύο άτομα, ο Προτείνων και ο Αποδέκτης. Τα δύο αυτά άτομα θα πρέπει να μοιραστούν ένα αντικείμενο -χρήματα ή μία τούρτα. Ο Αποδέκτης έχει το δικαίωμα είτε να αρνηθεί είτε να αποδεχθεί την πρόταση που θα του κάνει ο άλλος παίκτης. Αν αρνηθεί, τότε αμφότεροι δεν παίρνουν τίποτα -χρήματα ή τούρτα.

Σύμφωνα με την κλασική οικονομική ανάλυση, αν ο Αποδέκτης είναι ένα ορθολογικό άτομο, δηλαδή προσπαθεί να μεγιστοποιήσει το συμφέρον του, τότε θα αποδεχτεί ό,τι του προσφέρει ο Προτείνων -διότι σε κάθε περίπτωση θα είναι σε καλύτερη οικονομική κατάσταση από ό,τι πριν. Ομως τα πειράματα έχουν δείξει ότι στην πράξη αυτό δεν συμβαίνει. Σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις ο Αποδέκτης αρνείται να δεχθεί την προσφορά αν κρίνει ότι αυτή είναι «εξευτελιστικά» μικρή -συνήθως κάτω του 20%- παρά το γεγονός ότι με αυτό τον τρόπο κινδυνεύει να μην πάρει τίποτα! Το παίγνιο του τελεσίγραφου έχει πείσει πολλούς αναλυτές ότι υπάρχει ένα αίσθημα δικαίου όσον αφορά την κατανομή του πλούτου που, στην προκειμένη περίπτωση, υπερισχύει της μεγιστοποίησης του ατομικού συμφέροντος. Οποιαδήποτε προσφορά κάτω του 20% θεωρείται «άδικη» παρά το γεγονός ότι βελτιώνει οικονομικά την κατάσταση του Αποδέκτη.

Ενα νέο πείραμα που έγινε αυτή την εβδομάδα έδειξε ότι αυτή η αίσθηση του δικαίου είναι ανθρώπινο φαινόμενο και δεν το βρίσκουμε στους στενούς μας συγγενείς, τους χιμπατζήδες. Δύο επιστήμονες από το Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ Εξελικτικής Ανθρωπολογίας δοκίμασαν το «παίγνιο του τελεσίγραφου» σε δύο χιμπατζήδες. Εβαλαν δύο χιμπατζήδες σε δύο κλούβες, τη μία δίπλα στην άλλη, και μπροστά τους τοποθέτησαν δύο δίσκους, έκαστος των οποίων περιείχε 10 σταφύλια κατανεμημένα σε δύο μπολ με διαφορετικό τρόπο (π.χ. 8-2, 6-4 κ.λπ.). Ο ένας χιμπατζής που είχε το ρόλο του Προτείνοντος πρόσφερε έναν από τους δίσκους στον άλλο χιμπατζή σέρνοντάς τον με ένα σχοινί πολύ κοντά του -σχεδόν σε απόσταση επαφής. Αν ο δεύτερος χιμπατζής δεχόταν την προσφορά, τραβούσε με μια βέργα τον δίσκο προς το μέρος του. Αν ο χιμπατζής αρνιόταν να τραβήξει τον δίσκο προς το μέρος του, τότε κανείς από τους δύο δεν έπαιρνε σταφύλια.

Σε αντίθεση με το προηγούμενο πείραμα με τους ανθρώπους, οι χιμπατζήδες δέχονταν οποιαδήποτε προφορά όσο μικρή και αν ήταν αυτή. Δεν τους ενδιέφερε η «δίκαιη» κατανομή, αλλά απλά να «τσεπώσουν» ό,τι τους έδινε ο Προτείνων. Απ’ αυτή τη σκοπιά δεν θα ήταν υπερβολή να υποστηρίξει κανείς ότι τα εγχειρίδια μικροοικονομικών που διδάσκονται οι φοιτητές έχουν γραφεί για χιμπατζήδες και όχι για ανθρώπους!

Το δεύτερο πείραμα, το οποίο δημοσιεύτηκε στα Πεπραγμένα της Εθνικής Ακαδημίας της Σουηδίας την περασμένη εβδομάδα, δείχνει ότι η αίσθηση της δικαιοκατανομής όχι απλώς είναι ένα ανθρώπινο χαρακτηριστικό, αλλά ότι επιπλέον έχει γενετική βάση! Προκειμένου να απομονώσουν τους γενετικούς παράγοντες από τους περιβαλλοντικούς και τους κοινωνικούς, οι Σουηδοί επιστήμονες χρησιμοποίησαν ως «πειραματόζωα» 258 ζευγάρια ομοζυγώτες διδύμους (που έχουν δηλαδή τα ίδια γονίδια) και 71 ζευγάρια ετεροζυγώτες (που μοιράζονται τα μισά γονίδια). Κάθε δίδυμος από ένα ζευγάρι έπαιξε το παίγνιο του «τελεσίγραφου» εκτελώντας τον ρόλο τόσο του Προτείνοντος όσο και του Αποδέκτη. Στην περίπτωση των ομοζυγωτών διδύμων υπήρχε ένας υψηλός συσχετισμός μεταξύ τόσο των προτάσεων όσο και των αποδεκτών προσφορών. Αντίθετα, μεταξύ των ετεροζυγωτών δεν παρατηρήθηκε τέτοιος συσχετισμός.

Το πείραμα λοιπόν έδειξε ότι η αίσθηση της δικαιοκατανομής έχει μια ισχυρή γενετική βάση στον βαθμό στον οποίο είναι περίπου η ίδια μεταξύ ατόμων που μοιράζονται τα ίδια γονίδια -και διαφέρει μεταξύ αυτών που διαφέρουν γονιδιακά. Παρεμπιπτόντως, το πείραμα αυτό δείχνει επίσης ότι πολλές οικονομικές αποφάσεις που παίρνουμε (π.χ. πόσο θα αποταμιεύσουμε ή θα δαπανήσουμε) ίσως να επηρεάζονται από κληρονομικούς παράγοντες.


 

Οκτώβριος 15, 2007

Τα αγόρια «δολοφονούν» τις μανάδες τους!

Filed under: Evolutionary biology — Takis Michas @ 5:14 μμ

ID: 1500547
Εντυπο: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
Ημ/νία: 15/10/2007
Σελ.: 62
Κατηγορία: Πλανήτης ΓΗ

Του ΤΑΚΗ ΜΙΧΑ

Αναμφίβολα οι μανάδες είναι «κολλημένες» με τους γιους τους. Δεν θα είναι υπερβολή να ισχυρισθεί κανείς ότι στις μεσογειακές χώρες, τουλάχιστον, η πιο δραματική στιγμή στην ιστορία της μάνας είναι η ημέρα που ο κανακάρης της θα της ανακοινώσει ότι αποφάσισε να φύγει και να συζήσει με άλλη γυναίκα. Ομως ορισμένα πρόσφατα ευρήματα από το χώρο της Εξελικτικής Βιολογίας ίσως να κάνουν τις μανάδες να επανεξετάσουν το θέμα. Σύμφωνα με την εικόνα που προκύπτει από τις έρευνες, τα αγόρια είναι αδίστακτοι δολοφόνοι, που οδηγούν τη μητέρα τους σε πρώιμο θάνατο!

Αυτό είναι το αποτέλεσμα ερευνών της Φινλανδής καθηγήτριας Βιολογίας Βίρπι Λούμα, που δημοσιεύεται στο τελευταίο τεύχος του «Scientific American». Η βιολόγος και η ομάδα της μελέτησαν τα αρχεία διαφόρων ενοριών στη Φινλάνδια, τα οποία πήγαιναν αρκετούς αιώνες πίσω. Οι έρευνες έδειξαν ότι η ύπαρξη ενός αγοριού μπορεί να συντομεύσει τη ζωή της μητέρας του κατά 34 μήνες.

Σύμφωνα με τις στατιστικές, οι γυναίκες που έχουν αγόρια πεθαίνουν νωρίτερα από ό,τι οι γυναίκες με κορίτσια. Αυτό οφείλεται σε δύο κυρίως λόγους: Βάρος -τα αγόρια είναι συνήθως μεγαλύτερα- και επίπεδα τεστοστερόνης. Η τεστοστερόνη μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στο ανοσοποιητικό σύστημα της μητέρας. Οι μητέρες αγοριών, όπως έδειξαν οι στατιστικές, ήταν ιδιαίτερα ευάλωτες σε μεταδοτικές ασθένειες, όπως π.χ. η φυματίωση. Επίσης η ανατροφή των αγοριών είναι πιο δύσκολη και απαιτεί τη δαπάνη περισσότερων φυσικών πόρων σε σχέση με την ανατροφή των κοριτσιών. Τέλος, τα αγόρια δεν συνηθίζουν όσο τα κορίτσια να φροντίζουν τις μητέρες τους όταν γεράσουν.

Ομως τα αγόρια δεν επιβαρύνουν απλώς τις μητέρες τους, αλλά και τα αδέλφια τους. Τα παιδιά που γεννιούνται μετά το αγόρι είναι πιο αδύνατα, κάνουν μικρότερες οικογένειες και είναι ευάλωτα σε μεταδοτικές ασθένειες. Αυτό ισχύει ανεξάρτητα από το αν ο πρωτότοκος γιος πεθάνει στη νηπιακή ηλικία, γεγονός που σημαίνει ότι οι αρνητικές επιπτώσεις δεν είναι το αποτέλεσμα της σχέσης των αδελφών -π.χ. ανταγωνισμός για τροφή-, αλλά οφείλονται σε γενετικά αίτια.

Το φαινόμενο αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στους διδύμους. Οπως έδειξαν στατιστικές από τη Φινλανδία των ετών 1734 έως 1883, τα κορίτσια με δίδυμο αδελφό είχαν -σε σχέση με τα κορίτσια που είχαν δίδυμη αδελφή- 25% λιγότερες πιθανότητες να κάνουν παιδιά, τουλάχιστον δύο λιγότερα παιδιά, και 15% λιγότερες πιθανότητες να παντρευτούν. Αυτές οι αρνητικές επιπτώσεις της ύπαρξης αρσενικού αδελφού ίσχυαν ανεξάρτητα από κοινωνική τάξη, ίσχυαν ακόμα και αν αδελφός πέθαινε στη γέννα και η δίδυμη αδελφή του ανατρεφόταν μόνη της. Ο λόγος για τον οποίο το γυναικείο ήμισυ των διδύμων μειονεκτεί οφείλεται στην πρώιμη έκθεση του εμβρύου στην τεστοστερόνη. Οι αρνητικές επιπτώσεις της ορμόνης έχουν αποδειχθεί και σε πειράματα με ποντίκια και αγελάδες. Αγελάδες που γεννούσαν δίδυμα μεικτού φύλου, το θηλυκό ήταν συνήθως στείρο.

Πάντως, ανεξάρτητα από τα αίτια, το γεγονός είναι ότι οι γυναίκες με δίδυμους αδελφούς αφήνουν πίσω τους 19% λιγότερα εγγόνια από ό,τι οι γυναίκες με δίδυμα αδέλφια του ίδιου φύλου. Από εξελικτικής λοιπόν σκοπιάς οι δίδυμοι του ίδιου φύλου βρίσκονται σε προνομιακή θέση (δηλ. αφήνουν περισσότερους απογόνους), σε σχέση με τους δίδυμους διαφορετικού φύλου.

Ενα άλλο μέρος των ερευνών της Φινλανδής βιολόγου αφορούσε τους ηλικιωμένους -η ύπαρξη των οποίων, από την εξελικτική σκοπιά πάντοτε, αποτελούσε ένα ερώτημα. Η Φινλανδή βιολόγος έδειξε ότι ενώ οι γιαγιάδες παίζουν έναν πολύ θετικό ρόλο στην ανατροφή των εγγονιών -άρα έχουν έναν εξελικτικό λόγο ύπαρξης-, το ίδιο δεν ισχύει με τους παπούδες. Δεν υπάρχει κανένας στατιστικός συσχετισμός μεταξύ της ύπαρξης ενός παππού και της πιθανότητας του εγγονού να κάνει περισσότερα παιδιά. «Τα στοιχεία μάς δείχνουν», αναφέρει η Φινλανδή βιολόγος, «ότι η παρουσία ενός παππού -σε αντίθεση με τη γιαγιά- δεν έχει θετικά αποτελέσματα (όσον αφορά τις αναπαραγωγικές δυνατότητες του εγγονού). Ισως αυτό να οφείλεται στο ότι τα εγγόνια δαπανούν πόρους για να φροντίσουν τους παππούδες… Ή ίσως να οφείλεται στο ότι ο παππούς έτρωγε το φαΐ τους. Ισως πάλι να οφείλεται στο ότι οι άνδρες μπορούν να αναπαράγουν μέχρι τα βαθιά γεράματα. Αυτό σημαίνει ότι δεν ενδιαφέρονται για άλλους πλην των παιδιών τους».

http://www.tmichas.worpress.com


Πηγή: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
Στήλη: ΠΛΑΝΗΤΗΣ-ΓΗ

Διάφορα: ΙΔΕΕΣ – ΓΕΓΟΝΟΤΑ- ΠΡΟΣΩΠΑ

Ο μύθος του φίτνες

Filed under: Evolutionary biology — Takis Michas @ 5:12 μμ

ID: 1500133
Εντυπο: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
Ημ/νία: 13/10/2007
Σελ.: 58
Κατηγορία: Ελλάδα

Του ΤΑΚΗ ΜΙΧΑ

«Θα υπέθετε κανείς ότι τα άτομα τα οποία έχουν μεγάλη ημερήσια δαπάνη ενέργειας έχουν μικρότερες πιθανότητες να αυξήσουν το βάρος τους με την πάροδο του χρόνου σε σχέση με τα άτομα που έχουν μικρότερη δαπάνη ενέργειας. Ομως, μέχρι σήμερα, τα εμπειρικά δεδομένα δεν είναι ιδιαίτερα πειστικά». Σεπτέμβριος 2007, κοινό ανακοινωθέν της Αμερικανικής Ενωσης Καρδιολόγων (ΑΗΑ) και του Αμερικανικού Κολλεγίου Αθλοϊατρικής (ACSM)

Ακολουθώντας τις συμβουλές των φίλων σας, πάτε στο γυμναστήριο τέσσερις φορές την εβδομάδα και καίτε περίπου 3.500 θερμίδες την εβδομάδα. Αν υποθέσουμε ότι ένα κιλό λίπους ισοδυναμεί με 7.000 θερμίδες, τότε θα υπέθετε κανείς ότι κάθε δύο εβδομάδες θα χάνατε ένα κιλό. Ομως αυτό δεν έχει συμβεί. Αντίθετα, διαπιστώνετε προς μεγάλη σας απογοήτευση ότι έχετε πάρει κάνα δυο κιλά τον τελευταίο καιρό! Αρχίζετε να αναρωτιέστε τι κάνετε λάθος, τι θα πρέπει να διορθώσετε στις ασκήσεις σας. Μήπως θα πρέπει να πηγαίνετε πιο συχνά στο γυμναστήριο; Μήπως θα πρέπει να καίτε περισσότερες θερμίδες την εβδομάδα;

Τίποτε απ’ όλα αυτά. Σύμφωνα με βαρυσήμαντο άρθρο του γνωστού Αμερικανού διατροφολογου Γκάρι Τάουμπς στο «New York Magazine», εκείνο το οποίο φταίει δεν είναι ο τρόπος με τον οποίο αθλείσθε αλλά η αντίληψη στην οποία βασίζετε τις προσπάθειές σας: ότι δηλαδή η άσκηση προκαλεί την απώλεια βάρους. Αυτή η αντίληψη, που εθεωρείτο τις τελευταίες δεκαετίες περίπου ταυτολογία, σήμερα, όπως αποδεικνύει ένας ολοένα αυξανόμενος αριθμός ερευνών, θεωρείται ότι δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικοτητα. Οι νέες έρευνες ανατρέπουν κυριολεκτικά το κυρίαρχο υπόδειγμα, δείχνοντας ότι όχι μόνο δεν ισχύει, αλλά ότι πολλές φορές συμβαίνει το αντίθετο: ότι δηλαδή η έντονη άσκηση οδηγεί στην αύξηση του βάρους!

Η άποψη σύμφωνα με την οποία η φυσική άσκηση οδηγεί σε απώλεια βάρους είναι σχετικά πρόσφατη, και συγκεκριμένα πρωτοεμφανίζεται τη δεκαετία του ’60. Μέχρι τότε οι θεράποντες γιατροί απέρριπταν τον συσχετισμό μεταξύ των δύο ως βλακώδη και αφελή. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 1932 ένας από τους πιο γνωστούς Αμερικανούς διαβητολόγους έγραφε ότι οι ευτραφείς ασθενείς του έτειναν να χάνουν περισσότερο βάρος ξαπλωμένοι στο κρεβάτι, ενώ αντίθετα εκείνοι που ασκούνταν σκληρά απλώς κατάφερναν να επιβραδύνουν την απώλεια βάρους!

Ομως τη δεκαετία του ’60 η εικόνα άλλαξε ριζικά κάτω από την επιρροή του χημικού Τζιν Μάγιερ που σε ελάχιστο χρονικό διάστημα έγινε ο κορυφαίος διατροφολόγος των ΗΠΑ. Ο Μάγιερ έθεσε το εξής ερώτημα: Γιατί άτομα τα οποία είναι πιο ευτραφή τρώνε λιγότερο από άλλα που είναι πιο αδύνατα; Αν δεν έφταιγε η λαιμαργία για την παχυσαρκία, τότε τι έφταιγε;

Η -εκ πρώτης άποψης- εύλογη απάντηση που έδωσε ήταν ότι έφταιγε ο τρόπος ζωής, και συγκεκριμένα η έλλειψη φυσικής άσκησης. Τα άτομα που ήταν παχύτερα ασκούνταν λιγότερο και συνεπώς δαπανούσαν λιγότερη ενέργεια από τα πιο αδύνατα άτομα. Η καθιστική ζωή λοιπόν, σύμφωνα με τον Μάγιερ, είναι ένα από τα μεγαλύτερα αίτια της παχυσαρκίας.

Η άποψη αυτή, που σε ελάχιστο χρόνο έγινε το κυρίαρχο δόγμα, πυροδότησε μια μετωπική επίθεση εναντίον των Ι.Χ.,των ηλεκτρικών συσκευών και γενικώς εναντίον οποιουδήποτε τεχνολογικού ευρήματος που μας επέτρεπε να δαπανάμε λιγότερες θερμίδες. «Η ανάπτυξη της παχυσαρκίας», έγραφε ο Μάγιερ το 1968, «είναι σε μεγάλο βαθμό το αποτέλεσμα της έλλειψης προνοητικότητας ενός πολιτισμού που δαπανά δισεκατομμύρια σε αυτοκίνητα αλλά αρνείται να συμπεριλάβει ένα κολυμβητήριο ή ένα γήπεδο τένις στην κατασκευή ενός σχολείου».

Οι απόψεις του Μάγιερ, που συνέπιπταν απόλυτα με τον αριστερό αντικαπιταλιστικό πουριτανισμό των «σίξτις», γνώρισαν τεράστια επιτυχία. Οδήγησαν σε μια έκρηξη του αριθμού των γυμναστηρίων και των γυμναστών και στην αποθέωση του ιδεώδους του «φίτνες». Το 1980 η εφημερίδα «Ουάσιγκτον Ποστ» υπολόγιζε ότι περίπου 100 εκατομμύρια Αμερικανοί συμμετείχαν στην «επανάσταση του φίτνες», παρατηρώντας ταυτόχρονα ότι σε παλαιότερες εποχές αυτή η εμμονή στη φυσική άσκηση θα εθεωρείτο εκδήλωση ψυχοπάθειας!

Ομως η επανάσταση του «φίτνες» τάχυτατα απογοήτευσε τους εμπνευστές της, καθώς διάφορες έρευνες έδειχναν ότι η σχέση μεταξύ φυσικής άσκησης και απώλειας βάρους ήταν στη καλύτερη περίπτωση πολύπλοκη και ασφαλώς δεν δικαιολογούσε απλοϊκές γενικεύσεις. Οπως δήλωνε χαρακτηριστικά, συνοψίζοντας τις νέες έρευνες, ένα καθηγητής Φυσικής Αγωγής αμερικανικού πανεπιστημίου: «Οταν άρχισα να ασκούμαι στα τριάντα μου ήμουν κοντός, παχύς και φαλακρός. Σήμερα στα 68 είμαι κοντός, παχύτερος και φαλακρός»!

Το μόνο το οποίο αποδείκνυαν όλες οι έρευνες είναι ότι η άσκηση… ανοίγει την όρεξη! Οπως παρατηρεί επιγραμματικά ο Τάουμπς: «Κάψε περισσότερες θερμίδες και οι πιθανότητες είναι ότι θα καταναλώσεις επίσης περισσότερες». Αυτή η απλή αρχή εξηγεί γιατί η άσκηση δεν οδηγεί στα αναμενόμενα αποτελέσματα. Αυτό ήταν ήδη γνωστό στην επιστημονική κοινότητα, αν και όχι στον κόσμο των γυμναστηρίων. Ετσι το 1977, το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας των ΗΠΑ σε ανακοίνωση του για το θέμα κατέληγε: «Η σημασία της φυσικής άσκησης στον έλεγχο του βάρους είναι μικρότερη από ό,τι εκτιμάται διότι η αύξηση της δαπάνης ενεργειας που προκαλεί η άσκηση τείνει να οδηγεί στην αύξηση της κατανάλωσης τροφής και δεν μπορεί κανείς να προβλέψει ότι η αυξημένη δαπάνη θερμίδων δεν θα υπερκερασθεί από τη μεγαλύτερη κατανάλωση τροφής».

Είναι ασφαλώς γεγονός ότι τα άτομα τα οποία τείνουν να δαπανούν ενέργεια, τείνουν επίσης να είναι αδύνατα, ενώ αντίθετα οι παχύσαρκοι τείνουν να ακολουθούν καθιστική ζωή. Ομως το γεγονός αυτό δεν αποδεικνύει απολύτως τίποτα. Είναι ο πρωταθλητής του τένις Ρότζερ Φέντερερ αδύνατος επειδή ασκείται ή ασκείται επειδή είναι αδύνατος; Είναι ο Φέντερερ αδύνατος επειδή καίει μερικές χιλιάδες θερμίδες ημερησίως ασκούμενος ή οδηγείται να δαπανά αυτή την ενέργεια επειδή το σώμα του από τη φύση του είναι έτσι φτιαγμένο, ώστε να δαπανά τις θερμίδες το ταχύτερο δυνατόν; Αν ο λιπώδης ιστός ανθίσταται στη συσσώρευση θερμίδων, το σώμα του δεν έχει άλλη επιλογή από το να τις καίει όσο μπορεί πιο γρήγορα. Το σώμα του τον οδηγεί να πάρει τη ρακέτα και να χτυπάει την μπάλα, όχι ο νους του. Αντίθετα, αυτοί που παχαίνουν έχουν το αντίστροφο πρόβλημα: Ο λιπώδης ιστός τούς οδηγεί να συσσωρεύουν θερμίδες κι έτσι αφήνουν στους μυς ένα έλλειμμα ενέργειας προς καύση. Δεν είναι η θέληση που λείπει από τους παχύσαρκους, αλλά τα καύσιμα.

Σύμφωνα με τον Τάουμπς, «το κλειδί βρίσκεται στον όγκο του λίπους που κουβαλάμε. Από βιολογική σκοπιά οι αδύνατοι άνθρωποι δεν είναι αυτοί που έχουν τη βούληση να ασκούνται περισσότερο και να τρώνε λιγότερο. Είναι οι άνθρωποι των οποίων τα σώματα είναι προγραμματισμένα να στέλνουν τις θερμίδες που καταναλώνουν στους μυς για να καούν αντί να τις στείλουν στον λιπώδη ιστό για να συσσωρευθούν. Οι υπόλοιποι κάνουμε το αντίστροφο, στέλνοντας τις θερμίδες στο λιπώδη ιστό, όπου συσσωρεύονται και δημιουργούν πλεόνασμα».

Ολα αυτά δεν σημαίνουν ότι η φυσική άσκηση δεν κάνει γενικώς καλό. Πολλοί το διασκεδάζουν. Αλλοι το θεωρούν ένα ευχάριστο διάλειμμα στην καθημερινή ρουτίνα. Η φυσική άσκηση μπορεί επίσης να μειώνει τις πιθανότητες καρδιακής προσβολής. Ισως να μας προσθέτει μερικά ακόμα χρόνια ζωης. «Ομως δεν υπάρχει κανένας λόγος να πιστεύουμε ότι γυμναζόμενοι θα χάσουμε σημαντικό βάρος και ελάχιστοι λόγοι να πιστεύουμε ότι δεν θα το ξανακερδίσουμε τρώγοντας».

Στο βαθμό στον οποίο πολλοί άνθρωποι έχασαν βάρος ασκούμενοι, αυτό συνέβη επειδή παράλληλα άλλαξαν και τις διατροφικές τους συνήθειες -λιγότερα γλυκά, αλκοολούχα, πατάτες, ζυμαρικά, ψωμιά. Και καταλήγει ο Αμερικανός διατροφολόγος:

«Είναι καιρός να υιοθετήσουμε μια επιστημονική ή βιολογική αντίληψη των υπερβολών μας και να εγκαταλείψουμε τη θρησκευτική. Τα οφέλη της άσκησης περιλαμβάνουν τη χαρά της ενάρετης ζωής. Εκανα γυμναστική σήμερα, άρα μπορώ να φάω όσο και ό,τι θέλω. Αλλά ίσως η σχέση αιτιότητας είναι αντίστροφη. Ισως ο λόγος για τον οποίο η γυμναστική είναι αναγκαία είναι επειδή τρώμε παχυντικές τροφές, το καλύτερο που πιστεύουμε ότι μπορούμε να κάνουμε στην πάλη εναντίον του δικού μας λιπώδους ιστού».


Εσωτερικά: Το μόνο που αποδεικνύουν οι έρευνες είναι ότι η άσκηση… ανοίγει την όρεξη!
Πηγή: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
Θέμα: ΕΛΕΥΘΕΡΟ

Σεπτεμβρίου 17, 2007

«Το έθνος δεν είναι αίμα σου!»

Filed under: Evolutionary biology — Takis Michas @ 1:45 μμ

I

«

Του ΤΑΚΗ ΜΙΧΑ

Οι ελληνικές εκλογές μπορεί να μην κυριαρχούνται από ιδεολογίες, όμως αδιαμφισβήτητα κυριαρχούνται από οικογενειακές δυναστείες – Μητσοτάκη, Καραμανλή, Παπανδρέου και δεκάδες άλλες, λιγότερο γνωστές.

Ο νεποτισμός που κυριαρχεί στην ελληνική πολιτική σκηνή, όσο επιζήμιος και αν είναι, αποτελεί ένα φυσικό φαινόμενο. Προτιμάς να ωφελείς το συγγενή σου διότι εμμέσως με αυτόν τον τρόπο ωφελείς τον εαυτό σου. Στο βαθμό που ο εγκέφαλος διαμορφώνεται από το γονιδίωμα και στο βαθμό που οι συγγενείς μοιράζονται κοινά γονίδια, εξυπακούεται ότι θα υπάρχουν μεταξύ τους και κοινές αντιλήψεις. Επιστημονικές έρευνες έχουν δείξει ότι οι στενοί συγγενείς, ανεξάρτητα από το αν ανατράφηκαν μαζί ή χωριστά, μοιάζουν όσον αφορά την προσωπικότητα, την ευφυΐα και τις προτιμήσεις τους. Απ’ αυτή λοιπόν τη σκοπιά είναι φυσικό ότι ένας πολιτικός προτιμά τους συγγενείς του. Είναι πιο εύκολο να συνεργάζεσαι με ανθρώπους με τους οποίους έχεις ένα κοινό υπόβαθρο αντιλήψεων.

Ακόμα και αν ήθελαν οι πολιτικοί -όπως και κάθε άνθρωπος- να λειτουργήσουν με μη οικογενειοκρατικά κριτήρια, αυτό θα ήταν βιολογικά αρκετά δύσκολο. Διότι στο πλαίσιο της διαδικασίας της εξέλιξης ευνοούνται τα γονίδια τα οποία κάνουν τον άνθρωπο να βοηθά τους συγγενείς του έναντι των γονιδίων που τον κάνουν να αδιαφορεί. Στο πέρασμα του χρόνου κάθε γονίδιο το οποίο προδιέθετε ένα άτομο να συμπεριφέρεται καλά προς έναν συγγενή του, στην ουσία βοηθάει ένα αντίγραφο του εαυτού που κατοικοεδρεύει στο σώμα τού συγγενούς. Η φυσική επιλογή λοιπόν θα ευνοούσε την επικράτηση του «αλτρουιστικού» γονιδίου.

«Το μοίρασμα των γονιδίων στο γενετικό επίπεδο», αναφέρει ο γνωστός εξελικτικός βιολόγος Στίβεν Πίνκερ, σε πρόσφατο άρθρο του, «θέτει τις βάσεις για τα αισθήματα αλληλεγγύης και συμπάθειας που αναπτύσσονται στο συναισθηματικό επίπεδο και διαμορφώνουν ένα μεγάλο μέρος της ανθρώπινης ζωής».

Από την άλλη πλευρά, φυσικά η οικογενειοκρατία είναι και ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα σε χώρες του Τρίτου Κόσμου, αλλά και στην Ελλάδα, και το εφαλτήριο για τη γενικευμένη διαφθορά που επικρατεί στις κοινωνίες αυτές. Μια λύση που είχε δοκιμαστεί ιστορικά ήταν να δίνονται οι θέσεις εξουσίας σε άτομα που δεν είχαν οικογενειακούς δεσμούς: ευνούχους, ασκητές, σκλάβους και ξένους. Μια τέτοια όμως λύση θα ήταν κάπως δύσκολο να εφαρμοστεί στη σημερινή Ελλάδα.

Οι σχέσεις συγγένειας, λοιπόν, έχουν ένα πολύ σταθερό υπόβαθρο, και απ’ αυτή τη σκοπιά οι συντηρητικοί διανοητές έχουν δίκιο όταν τονίζουν τη σημασία της οικογένειας για την κοινωνία. Εκεί, όμως, που τα πράγματα γίνονται πιο προβληματικά, είναι όταν προσθέτουν στην εξίσωση και το «έθνος» ή την «πατρίδα». Διότι οντότητες όπως το «έθνος», όχι μόνο δεν έχουν φυσική βάση, αλλά υπονομεύουν και τις αξίες της οικογένειας.

Στον «Νονό» ο Ντον Κορλεόνε επιπλήττει το γιο του Μάικλ γιατί θαυμάζει εκείνους που έσπευσαν να καταταγούν για να πολεμήσουν στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο λέγοντας: «Είναι ηλίθιοι γιατί ρισκάρουν τη ζωή τους για ξένους. Το έθνος δεν είναι αίμα σου. Ποτέ μην το ξεχνάς αυτό!».

Οπως έδειξε στο βιβλίο του «Η επαναστατική οικογένεια» ο Βρετανός συντηρητικός διανοούμενος Φέρντιναντ Μόουντ, οι οικογενειακές σχέσεις έρχονται σε αντίθεση, πολλές φορές και διαρρηγνύουν τις σχέσεις που συνδέουν τους ομοεθνείς, τους συντρόφους, τους συναγωνιστές, τους συναδέλφους. Συνεπώς αποτελούν πάντοτε έναν πονοκέφαλο για τις κυβερνήσεις, τα επαναστατικά κινήματα και τις οικουμενικές θρησκείες. Οπως γράφει ο Πίνκερ: «Το σόι είναι μια συμμαχία που συναγωνίζεται κάθε άλλη ομάδα, η συνοχή της οποίας πηγάζει, όχι από κοινωνικό συμβόλαιο ή κοινούς στόχους, αλλά από την ωμή γενετική συγγένεια. Πρόκειται για μια συμμαχία που έχει ένα πλεονέκτημα: οι συγγενείς ενδιαφέρονται ο ένας για τον άλλον περισσότερο από ό,τι οι κομματικοί σύντροφοι».

Το γεγονός ότι η οικογένεια είναι το πραγματικό υπόβαθρο της κοινωνίας και το έθνος ή το κόμμα, το επιφαινόμενο, αποδεικνύεται και από το ότι όποτε οι πολιτικοί ηγέτες προσπαθούν να δημιουργήσουν αισθήματα εθνικής ομοψυχίας, χρησιμοποιούν πάντοτε στη ρητορική τους όρους που παραπέμπουν σε συγγενικές σχέσεις: «αδέλφια», «αδελφότητα», «πατρίδα», «μητέρα πατρίδα». Ακόμα και ο χώρος στον οποίο ζει η ομάδα περιγράφεται με μεταφορικά σχήματα που παραπέμπουν σε συγγενικούς δεσμούς: «πάτρια εδάφη», «γη των προγόνων μας». Αυτή η ρητορική έχει αποδειχθεί επιτυχής. Πολλά πειράματα έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι πείθονται περισσότερο από μια πολιτική ομιλία αν αυτή είναι κωδικοποιημένη στην ορολογία της οικογένειας και της συγγένειας.

Το αντίστροφο, φυσικά, δεν ισχύει. Δεν θα βρεθεί κανένας που να προσπαθεί να τονώσει το αίσθημα ομοψυχίας σε μια οικογένεια χρησιμοποιώντας εθνικούς ή κομματικούς όρους. Δεν πρόκειται ποτέ να δει κανείς μια μάνα να προσπαθεί να πείσει το παιδί της να αναπτύξει φιλικά προς αυτήν αισθήματα λέγοντάς του «Είμαστε και οι δύο Ελληνες» ή «Ανήκουμε και οι δύο στις δυνάμεις της προόδου»!

Συνοψίζει ο Πίνκερ: «Στο διάβα της Ιστορίας, όποτε οι ηγέτες προσπάθησαν να ενώσουν μια κοινωνική ομάδα, εκπαίδευαν τα μέλη της να σκέφτονται ως μια οικογένεια και να κατευθύνουν τα οικογενειακά αισθήματα στο εσωτερικό της ομάδας. Οι όροι που χρησιμοποιούν οι ομάδες που προσπαθούν να αποκτήσουν συνοχή, αποδεικνύουν ότι η συγγένεια είναι το ιδεώδες στο οποίο αποσκοπούν».

http://www.tmichas.wordpress.com


Επόμενη σελίδα: »

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.